Miếu Bà chúa xứ núi Sam

30.12.2018

Mỗi năm có hàng triệu người từ khắp cả nước hành hương về núi Sam (thị xã Châu Đốc, An Giang) và chiêm bái Bà Chúa Xứ. Nhắc đến miếu Bà Chúa Xứ Châu Đốc, có lẽ không người dân nào ở miền Tây không biết đến.

 

Every year, millions of people from all over the country visit Sam mountain (Chau Doc town, An Giang province) and pray to Ba Chua Xu. talking to Ba Chua Xu, perhaps no one in the South West of VietNam do not know.

 

Nếu đi từ TP HCM, sẽ có nhiều tuyến xe đến Châu Đốc cho bạn lựa chọn, điển hình nhất là xe Phương Trang. Bạn có thể đi chuyến xuất phát lúc nửa đêm khoảng 12h là sáng hôm sau đã có mặt tại Châu Đốc. Xe Phương Trang có xe trung chuyển đến tận chân núi Sam.

 

Miếu Bà Chúa Xứ khá rộng, có cổng chính và nhiều cổng phụ trước và sau. Thông thường mọi người sẽ đi qua chùa Tây An lên cổng Miếu Bà phía gần Lăng Thoại Ngọc Hầu. 

 

Ngôi Miếu có hình khối tháp dạng hoa sen nở, mái tam cấp ba tầng lầu, lợp ngói đại ống màu xanh, góc mái cao vút như mũi thuyền đang lướt sóng.

1/4

Bao bọc xung quanh Miếu Bà là những công trình  với cùng một kiểu kiến trúc hình mái, vốn là khu nhà trưng bày, nhà ở và nhà kho. 

 

Chánh điện trong miếu rất rộng, thể hiện đậm nét nghệ thuật. Các khung bao, cánh cửa đều được chạm trổ, khắc tinh xảo và nhiều liễn đối, hoành phi lộng lẫy. Sự linh thiêng của Miếu Bà vẫn được ghi lại qua hai câu đối: "Cầu tất ứng, thí tất linh, mộng trung chỉ thi Xiêm khả kính, Thanh khả mộ, ý ngoại nan lường" có nghĩa là: "Xin thì được, ban thì linh, báo trong giấc mộng (Người) Xiêm sợ hãi, (Người) Thanh (Trung Quốc) kính mộ, ý tứ khôn lường".

 

Chánh điện gồm hai lớp. Lớp trong cùng là nơi thờ Bà Chúa Xứ với tượng Bà bằng đá đặt trên bệ cao, hai bên là hai con hạc trắng biểu tượng cốt cách tiên thánh của Bà. Bên phải tượng Bà là một linga cũng bằng đá đặt trên một hương án thờ, gọi là bàn thờ Cậu. Bên trái tượng Bà là hương án thờ một tượng gỗ chạm hình yoni, gọi là bàn thờ Cô. Lớp thứ hai là bàn thờ Hội đồng, sát liền hai tượng chim phượng. Hai bên trái, phải của bàn thờ Hội đồng là bàn thờ Tiền hiền khai khẩn (ở bên trái) và bàn thờ Hậu hiền khai cơ (ở bên phải).

 

Truyền thuyết và lễ hội ở Miếu Bà

 

Ban đầu tượng Bà là một pho tượng đá sa thạch có niên đại rất nhiều năm, được tìm thấy trên lưng chừng núi Sam, loại đá này không có ở vùng núi Thất Sơn của An Giang.

 

Truyền thuyết kể rằng: "Những năm 1820 – 1825, quân Xiêm thường xuyên quấy nhiễu nước ta, có lần chúng đuổi theo dân lên đỉnh núi Sam thì gặp tượng Bà. Chúng ra sức khiêng tượng Bà xuống núi nhưng đến một đoạn thì lạ thay tượng Bà nặng trĩu, không nhấc lên được. Một tên trong đó tức giận làm gãy cánh tay trái của Bà, ngay lập tức hắn bị Bà trừng phạt. Từ đó, Bà thường hiện về tự xưng là Bà Chúa Xứ dạy dân cách lập miếu thờ để Bà phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, tránh được giặc cướp, thoát khỏi dịch bệnh"

 

Còn trong dân gian lưu truyền câu truyện: "Trước đây, tượng Bà ngự trên đỉnh núi Sam, gần Pháo Đài. Khi nhìn thấy sự linh ứng, người dân quyết định khiêng tượng Bà về thờ cúng nhưng lạ thay mấy chục thanh niên cường tráng không thể lay chuyển được tượng Bà. Trong lúc đó, có một cô gái “lên đồng” bảo rằng Bà chỉ cần 9 cô gái đồng trinh lên khiêng, quả nhiên tượng Bà được khiêng xuống một cách dễ dàng. Nhưng khi khiêng đến chân núi thì tượng Bà bất ngờ nặng trịch, không thể khiêng một bước nào nữa. Lúc đó các bậc cao niên nghĩ rằng Bà chọn nơi đây để an vị và lập miếu thờ cúng ngay chỗ đó"

 

Theo nhà văn Sơn Nam, “tượng của Bà là pho tượng Phật đàn ông của người Khmer, bị bỏ quên lâu đời trên núi Sam. Người Việt đưa tượng vào miễu, điểm tô lại với nước sơn, trở thành đàn bà mặc áo lụa, đeo dây chuyền. Và từ đó "Bà Chúa Xứ" là vị thần có quyền thế lớn ở khu vực ấy, xứ ấy”.

 

Đường lên đỉnh núi Sam cách Miếu Bà chỉ khoảng 1km. Khi đến cổng Miếu Bà bạn sẽ gặp rất nhiều những anh xe ôm mời khách lên núi ngắm cảnh và viếng thăm nơi tượng bà đã từng ngự. 

 

Đường lên núi tuy dốc nhưng đổ bê tông, xi măng nên bạn có thể đi xe máy lên tận nơi rất dễ dàng. Dọc đường lên là một số resort và những ngôi chùa đang xây. Từ những view sườn núi thôi bạn đã thấy cảnh quan bên dưới trải dài rất xinh đẹp.

 

Di tích còn lại trên đỉnh núi Sam rất đơn giản. Bạn gửi xe ở bên dưới.

 

Theo những bậc tam cấp lên phía trên. 

 

Bệ đá sa thạch nơi Bà từng ngự vẫn còn khá vuông vức và được trang hoàng, thắp nhang cúng tế đầy đủ. 

 

Kế bên cạnh là một doanh trại quân đội trên đỉnh núi này.

 

Bạn vòng ra phía sau thắp hương cho thần núi và thổ địa, bạn sẽ thấy biên giới của Việt Nam và Campuchia phía bên kia đồng nước mênh mông trong những tháng nhiều mưa đổ.

 

Dọc theo đó là con đường dẫn nước của kênh Vĩnh Tế nổi tiếng được hình thành bởi công của ông Thoại Ngọc Hầu đã giúp cho thủy lợi nông nghiệp của An Giang phát triển từ những ngày xa xưa.

 

Dưới những tán lá cây, mọi thứ khá xa và mờ mịt, nhưng nếu bạn có ống nhòm bạn sẽ nhìn thấy mọi thứ cận cảnh hơn. 

 

Đỉnh núi Sam cũng cho phép bạn nhìn thấy con đường dẫn từ trung tâm Châu Đốc kéo dài đến núi rộng nhiều làn xe chạy. Bạn sẽ thấy cả chiếc cổng chào dẫn vào núi bé xíu khi từ trên cao nhìn xuống. 

 

Một điểm ngắm cảnh thoáng và trực diện hơn đó chính là lan can ở gần dưới chỗ bạn gửi xe trước khi leo lên các bậc tam cấp để lễ Bà. Từ nơi đây, khung cảnh rộng và khá đẹp, không bị vướng cây như trên đỉnh núi. 

 

Hàng năm, lễ hội “Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam” diễn ra từ ngày 23 đến 27-04 âm lịch. Hàng vạn người đổ về dự lễ và tham gia các trò vui như: hát bội, múa võ, ca nhạc ngũ âm, múa lân, đánh cờ… 

 

(Kênh youtube của An Giang I love)

 

Điển hình nhất đó là lễ rước Bà xuống núi và lễ Tắm Bà. Lễ “Tắm Bà” được cử hành vào lúc 0 giờ ngày 24-04 âm lịch. Lễ tắm Bà thường kéo dài khoảng một giờ, sau đó bức màn ngăn được kéo lên để cho khách tự do chiêm bái, dâng hương, hoặc xin lộc Bà.

 

Vào mùa lễ hội núi Sam chật cứng người vì lượng hành hương vô cùng lớn. Nếu bạn đi vào thời điểm đó bạn phải có kế hoạch đặt phòng sớm. Hết mùa lễ hội, khách vẫn đến Miếu Bà quanh năm xin lộc nhưng thưa thớt hơn.

 

Một đặc sản của Châu Đốc An Giang bạn sẽ thấy bán cực nhiều trên con dốc đến cổng Miếu Bà đó là các loại mắm.

1/4

 Với đủ các tên Bà Giáo Chi, bà Giáo Khỏe (một thương hiệu rất nổi tiếng cả trăm năm tuổi), bà giáo Thảo, cô giáo Hảo... tât cả đều bán mắm cá vàng óng xếp chằn chặn trên các cửa hàng ở hai bên lối đi. Đây là món ăn quen thuộc của miền Tây và cũng là đặc sản rất nổi tiếng ở An Giang.

 

Mắm cá Châu Đốc không chỉ là món ăn nổi tiếng địa phương mà còn được xuất khẩu ra nhiều nước trên thế giới.

 

Để làm mắm, người ta sẽ lựa những con cá còn tươi, làm sạch hết phần ruột, mang vây, vảy cá, cho muối vào trong bụng, phủ kín lưng rồi cho cá vào các khạp, chum, vại lớn, đặt lên bề mặt cá một vài tấm nan được đan bằng tre, nứa. Sau khi ủ muối xong, cá được lấy ra bỏ lớp muối đầu, ủ tiếp với thính chừng 1 tháng rồi mới chao qua nước đường, mang đi ủ, phơi nắng nhiều lần nữa mới cho ra hũ mắm như ý. Thính để làm mắm thường được làm từ gạo rang vàng rồi giã nhuyễn. Mỗi công đoạn làm mắm đòi hỏi sự kỳ công và khéo léo rất cao. Làm mắm còn phải tùy tay người chứ không phải ai cũng có thể làm được. Nếu sai sót một công đoạn dù nhỏ thôi cũng làm cho mùi vị, màu sắc của mắm giảm bớt. Người miền Tây nam bộ thường dùng đường thốt nốt để làm mắm. Lượng đường và muối dùng để chao mắm rất quan trọng, quyết định tới độ ngon, dở của một hũ mắm.

 

Nếu bạn về Châu Đốc An Giang, đi lễ Miếu Bà Chúa Xứ, bạn đừng quên thưởng thức món đặc sản nổi tiếng của vùng đất này.

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload

Follow us
  • Facebook Basic Square
  • Twitter Basic Square
  • Instagram Social Icon
Tin mới
Please reload

Tìm kiếm
Please reload

Tin liên quan
Please reload