Mênh mông lòng hồ Ba Bể

Hồ Ba Bể, một hồ nước ngọt hình thành từ cách đây 200 triệu năm trên khu vực núi đá vôi Lũng Nham, đã từng được cho là một trong 100 hồ nước ngọt lớn nhất thế giới, từng được Hội nghị Hồ nước ngọt thế giới tổ chức tại Mỹ công nhận là một trong 20 hồ nước ngọt đặc biệt của thế giới cần được bảo vệ và phát triển. Với chiều dài hơn 8km, rộng hơn 2km đan xen với những ngọn núi đá vôi, lòng hồ tạo thành một cảnh quan rất đặc sắc.


Ba Be Lake, a freshwater lake formed 200 million years ago in the Lung Nham limestone mountains, was once considered one of the 100 largest freshwater lakes in the world, Officially recognized as one of 20 special freshwater lakes of the world to be protected and developed. With a length of more than 8km, 2km wide with intermittent limestone mountains, the lake creates a very special landscape.


Để tham quan hồ Ba Bể, có 4 bến thuyền xuất phát. Từ phía chợ Rã (Hà Nội lên) đầu tiên sẽ là bến thuyền Buốc Lốm (xưa gọi là Buốc Luốm) xuất phát từ sông Năng, qua Động Puông và thác Đầu Đẳng trên sông rồi mới rẽ vào Hồ Ba Bề, thăm Ao Tiên, đền An Mạ, Đảo Bà Góa. Bến thứ hai là bến Bờ Bắc (bến của hồ) cuối đường tỉnh lộ 256 (xe Nga Thưởng Mỹ Đình - Ba Bể thường đỗ ở đây cuối hành trình). Hai bến còn lại là bến thuyền Pác Ngòi (của bản Pác Ngòi, bản đông khách du lịch nhất) và bến Bờ Nam (bản Bó Lù) nằm phía bên kia hồ đối diện với Bến Bờ Bắc. Từ Bến Bờ Bắc có đường ven hồ đi sang bản Pác Ngòi và Bến Bờ Nam (qua chiếc cầu treo bắc qua sông Lèng chảy vào hồ. Tháng 8/2018 cầu đang sửa nên ô tô không qua được). Hai bến Bờ Nam và Pác Ngòi này sẽ thuận hướng phía Chợ Đồn đi xuống.


Ở mỗi bến thuyền, bạn có thể thuê thuyền đi các điểm du lịch của hồ Ba Bể và sông Năng theo bảng giá đã niêm yết, hoặc bạn cũng có thể thỏa thuận với các chủ thuyền theo hành trình riêng của mình. Hầu hết các homestay của các bản ở Ba Bể đều có thuyền chạy riêng.


Vào mùa hè, nếu bạn muốn tham quan lúc thời tiết mát mẻ bạn phải đi thật sớm lúc 6h, không khí sẽ vô cùng dễ chịu. Khi nắng lên các thuyền đều có mái che cho khách, khung cảnh rạng rỡ hơn nhưng mặt hồ sẽ lấp loáng nắng không dịu như buổi sáng. Hồ Ba Bể sau lễ mùng 2/9 là sẽ thưa khách nội địa chỉ còn chủ yếu khách tây. Người dân ở đây nói rằng vào khoảng tháng 9 âm lịch, tức khoảng đầu tháng 11 dương là lúc nước hồ trong nhất (có lẽ khi vào mùa khô các vùng nước đều lặng và trong).


Hồ Ba Bể có 3 dòng chảy chủ yếu từ sông Chợ Lèng (nơi có cầu treo bắc qua) đổ vào hồ tại bản Pác Ngòi; suối Nam C­ường từ phía Bắc (bản Bó Lù) huyện Chợ Đồn đổ vào hồ tại bản Bó Lù và sông Tả Han bắt nguồn từ Xuân Lạc đổ vào phía Tây hồ ở Cốc Tộc. Theo tiếng địa phương Ba Bể là ba nhánh thông nhau của Pé Lầm, Pé Lù, Pé Lèng. Từ Pé người Tày gọi nghĩa là Hồ. Còn những tên còn lại tương ứng với những khu vực các phía sông đổ vào Ba Bể.


Niên đại cổ xưa của hồ này là một trong những những điểm khiến người ta phải quan tâm. Theo các nhà địa chất của Viện địa chất Việt Nam và Hội địa chất Bỉ đã khẳng định: "Đá vôi tại vùng hồ Ba Bể có niên đại 450 triệu năm và là đá vôi cổ có đặc điểm kiến tạo rất đặc biệt. Bởi trong quá trình biến đổi địa chất, đá vôi ở khu vực này đã biến thành những mảng đá hoa cương. Cùng với đó, đáy hồ Ba Bể có một lớp đất sét dày tới 200m bịt kín, chính địa tầng sét này không cho nước thoát xuống và hồ được hình thành". Người ta cũng cho rằng di tích của người tiền sử từng cư trú ở đây là hiện hữu, nhờ vào những công cụ lao động thuộc hậu kỳ đồ đá cũ được tìm thấy ở hang Thẳm Thịnh và động Puông.


Tại Việt Nam, hồ Ba Bể là hồ nước ngọt tự nhiên lớn nhất, là di tích lịch sử văn hóa quốc gia.


1. Đảo Bà Góa


Hòn đảo Bà Góa là hòn đảo nhỏ gắn liền với truyền thuyết hình thành của hồ Ba Bể, nằm ở hồ 1 - Pé Lèng (Nói là hồ 1, hồ 2, hồ 3 là nói về mặt địa lý, còn thực tế khi bạn đi thuyền trên hồ bạn sẽ thấy chỉ có một hồ là hồ Ba Bể). Nếu đứng từ Bến Bờ Bắc bạn sẽ nhìn thấy nó ngay trước mặt. Còn nếu xuất phát từ bến Pác Ngòi đi thăm các điểm bạn sẽ qua nó trước khi đến đảo An Mạ và Ao Tiên.