Hành trình Đông Yên Tử - Con đường tâm linh

01.07.2018

Đông Yên Tử là một địa danh nổi tiếng của Quảng Ninh, gắn liền với dòng Thiền Trúc Lâm Yên Tử. Không chỉ là nơi có ý nghĩa về lịch sử, văn hóa mà còn là nơi phong cảnh núi non, mây trời rất đẹp. Nằm trong quần thể di tích danh thắng Yên Tử (gồm 5 khu vực: Khu di tích Tây Yên Tử, khu di tích Đông Yên Tử, khu di tích lịch sử nhà Trần, khu di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc - Thanh Mai và khu di tích lịch sử Bạch Đằng) hàng năm mỗi khi mùa xuân về hàng vạn người lại trảy hội tìm về Yên Tử nơi có chùa Đồng trên đỉnh non thiêng.

 

Hành trình lên đỉnh Yên Tử sẽ bắt đầu từ chùa Trình ngay ngoài quốc lộ 18, rẽ vào thêm 14 km là sẽ đến chân núi Yên Tử với đỉnh cao 1.068 mét. Từ chùa Trình bạn có thể đi taxi hoặc xe ôm. Xe bus của Công ty cổ phần phát triển Tùng Lâm chỉ hoạt động trong 2 tháng chính hội vào đầu năm âm lịch. Tuyến đường bạn sẽ đi qua các chùa gồm có: Chùa Trình -> Chùa Suối Tắm -> Chùa Cầm Thực -> Chùa Lân (nay là Thiền Viện Trúc Lâm Yên Tử) -> Lên núi vào Chùa Giải Oan -> Tháp Tổ (Huệ Quang Kim Tháp) -> Chùa Hoa Yên -> Chùa Một Mái -> Chùa Vân Tiêu ->Chùa Bảo Sái -> Chùa Đồng. Trên hành trình này, bạn sẽ còn đi qua nhiều điểm phụ khác của khu di tích.

 

1. Chùa Trình (Bí Thượng)

 

Vì nằm ngay mặt đường quốc lộ 18, nơi nhiều tuyến xe ngang qua nên để đến chùa Trình rất tiện. Chùa Trình thời xưa được gọi tên là chùa Bí Thượng. Mặc dù được xây dựng từ thời Hậu Lê nhưng qua nhiều cuộc chiến tranh chùa đã bị tàn phá hoàn toàn cho đến sau này mới được trùng tu lại.

 

Cổng vào chùa Trình rất lớn và hoành tráng trước một khoảng sân rộng hướng ra mặt đường quốc lộ. Nhưng chỉ mở những ngày lễ lớn. Ngày thường bạn sẽ đi vào bằng lối cổng nhỏ phía bên tay phải.

 

Từ cổng nhỏ, theo lối vòng vào, chùa sẽ nằm bên tay phải (nếu đi thẳng là khu nhà cao tầng của Ban trị sự Giáo hội Phật giáo tỉnh Quảng Ninh).

 

Người Việt Nam thường theo tín ngưỡng "đi trình về tạ" vì vậy để khởi đầu cho hành  trình Yên Tử, nếu đi lễ, hầu hết mọi người sẽ qua đây. Trước đây, từ xa xưa, người ta cho rằng chùa Suối Tắm mới đóng vai trò chùa Trình. Tuy nhiên ngày nay, hệ thống chùa Yên Tử mới sẽ bắt đầu từ chùa Bí Thượng.

 

Chùa Trình có Tiền đường và chính điện thờ Phật, Tả vu, hữu vu thờ Thập Bát La Hán, có nhà Tổ thờ Tam Tổ Trúc Lâm. Chùa được lợp ngói mũi hài với đầu nóc mái mang hình đầu Rồng. Trên bờ nóc Tiền đường chính giữa đắp nổi bức Đại tự ghi ba chữ Hán "Bí Thượng Tự".

 

2. Chùa Suối Tắm

 

Rời chùa Trình đi tiếp 2km qua dốc Cửa Ngăn sẽ đến chùa Suối Tắm. Khởi thủy của ngôi chùa là Miếu thờ Nguyệt Nga công chúa (em gái quận He). Sau đó nhà tư sản Bạch Thái Bưởi lập một ngôi Miếu thờ Mẫu Địa để tạ ơn thần núi khi khai thác than ở khu vực này. Trong kháng chiến chống Pháp khi chùa Cầm Thực phía trên chùa Suối Tắm bị cháy người ta đã mang chuông và tượng Phật chuyển xuống Miếu. Từ đó Miếu thờ tượng Phật nên mặc nhiên trở thành Chùa.

 

Xa xưa, trước thế kỉ 18, chùa Suối Tắm được coi là chùa Trình. Theo tục truyền vua Trần Nhân Tông cùng đệ tử Bảo Sái đã tắm ở dòng suối nơi này trước khi vào Yên Tử. Chùa Suối Tắm được cho là nằm trên thế đất đầu rùa nên rất thiêng. Mỗi độ xuân về người dân trong vùng vẫn đến đây đi lễ khá tập nập.

 

3. Chùa Cầm Thực

 

Từ chùa Suối Tắm đi tiếp 2km sẽ đến chùa Cầm Thực. Chùa còn được gọi tên là Linh Nhâm (vị thiền sư có công xây dựng chùa). Chữ Cầm Thực trong tên chùa có hàm nghĩa là  "Không ăn" để giải thích về tích xưa khi vua Trần Nhân Tông cùng đệ tử Bảo Sái đến nơi này đã uống nước suối cầm hơi vì đồ ăn đã bố thí hết cho người hành khất ở Cửa Ngăn nơi có chùa Suối Tắm.

 

Đường vào chùa Cầm Thực cổng trước chỉ có thể đi bộ qua một cây cầu nhỏ bắc ngang suối, qua cổng tam quan, leo thêm 200 mét bậc thang là đến nơi, không quá xa. Chùa nằm trên một ngọn đồi nhỏ với lối đi lên khá rêu phong.

 

Trong quá khứ chùa từng bị cháy. Nhưng ngày nay chùa đã khang trang với chính điện, nhà thờ Mẫu và các công trình phụ trợ. Ngày nay để thuận tiện cho xe ô tô xe máy có thể vào tận trong chùa người ta đã thi công một con đường phía sau lưng chùa. Phía trước chùa ngày thường khá vắng nên những chú chó canh giữ chùa khi gặp người lạ tỏ ra khó dữ dằn.

 

4. Chùa Lân (Thiền Viện Trúc Lâm Yên Tử)

 

Từ chùa Cầm Thực đi tiếp khoảng 4km về phía núi Yên Tử là sẽ đến chùa Lân. Trước năm 1992 chưa mở đường lớn từ dốc Cửa Ngăn nơi có chùa Tắm Suối sang chùa Lân nên khi đi Yên Tử đều đi từ đường Vàng Danh sang, khi đó chùa Lân mặc nhiên trở thành chùa Trình của cả tuyến.

 

Cổng vào chùa Lân nay là cổng của Thiền Viện Trúc Lâm. Nhưng dấu ấn của chùa Lân vẫn còn ghi lại dưới gốc cây đa và cây thị cổ thụ phía sau sân chùa. Người ta cho rằng tên chùa là chùa Lân vì xưa kia mỗi khi mùa mưa, suối chảy mạnh, vùng này ngập nước. Muốn vào chùa phải dùng bè mảng. Khi đó nhà chùa phải căng dây cho khách bám, lân theo dây đi vào. Do việc lân dây lên chùa lâu dần trở thành quen mỗi khi mùa nước ngập, nên chùa có tên là chùa Lân.

 

"Ngõ chùa Lân, sân chùa Muống, ruộng chùa Quỳnh" là những câu nói dân gian để nói về một chùa Lân xưa kia "sơn son thiếp vàng, nguy nga tráng lệ" vẫn được ghi trên các văn bia tháp mộ trong chùa Long Động của Thiền Viện Trúc Lâm Yên Tử.

 

Quy mô của chùa Lân - Trúc Lâm Thiền Viện ngày nay rất lớn. Dọc theo lối cổng chính qua cổng đá, qua cổng chùa ghi tên chùa Long Động (tên chữ của chùa Lân) là đến sân chính điện (Đại Hùng Bảo Điện)

 

Trước sân Thiền Viện là quả cầu Như ý lớn nhất Việt Nam được tạc từ đá hoa cương đỏ với trọng lượng 6,5 tấn được đặt trên một bệ đá có tiết diện vuông và có thể tự quay theo chiều chữ Vạn.

 

Các tháp đá tháp gạch cổ còn lại ở chùa Lân khá nhiều lên đến 23 chiếc nằm rải rác khắp nơi cho thấy quy mô xưa cũ của chùa Lân khá lớn. Số lượng tháp cổ này nhiều chỉ sau Tháp Tổ trên Huệ Quang Kim Tháp.

 

Đại Hùng Bảo Điện của chùa Lân - Thiền Viện Trúc Lâm thờ tượng Phật tổ Thích Ca, tượng Văn Thù và Phổ hiền Bồ Tát. Hành lang về phía sau là La Hán Đường. Kế sau chính điện là Nhà Tổ nơi thờ Tam Tổ Trúc Lâm. Sau sân chùa là 2 cây di sản cổ và tăng viện. Toàn bộ sườn phía bên phải là những dãy nhà lớn là nơi nghiên cứu, bảo tồn, tàng trữ các Kinh văn, thư tịch và các ấn phẩm văn hóa về Yên Tử, Thiền Phái Trúc Lâm Yên Tử.

 

5. Chùa Giải Oan

 

Từ chùa Lân - Thiền Viện Trúc Lâm đi thêm gần 4km nữa là sẽ đến bến xe Giải Oan, phía ngoài cổng của khu di tích núi Yên Tử. Khu di tích ngày nay đã được công ty Cổ phần phát triển Tùng Lâm đơn vị sở hữu cáp treo Yên Tử quản lý nên mọi thứ khá quy củ và ngăn nắp gọn gàng.

 

Ngay phía ngoài bến xe là những dãy nhà dịch vụ ăn nghỉ đã được quy hoạch thành một dãy khá đồng đều. Nếu bạn mang nhiều hành lý bạn có thể vào gửi ở đây để dễ dàng di chuyển.

 

Từ bến xe cho đến ga cáp treo đầu tiên cũng là lối lên chùa Giải Oan sẽ có 2 chặng xe điện đi vào. Chặng đầu miễn phí, xe sẽ đưa du khách đến cổng vào Yên Tử nơi mua vé bao gồm: vé thắng cảnh, vé xe điện chặng 2, vé cáp treo khứ hồi của công ty Tùng Lâm. Chặng xe điện thứ hai từ cổng vào cho đến ga cáp treo với vé khứ hồi là 20.000 đồng. Khi xe điện trở ra sẽ theo lối vòng phía sau, chỉ đi một lượt là ra ngoài bến cũ.

 

Con đường vào cổng khu di tích khá đẹp với những hàng cây đang lớn dần hai bên. Chiếc cổng khu di tích theo lối cổng tam quan khá đồ sộ vẫn chưa lên màu sơn còn đang để mộc. Từ lối cổng chính giữa vào là một nhóm nhạc nhỏ đang chơi đàn dân tộc chào đón người đến. Bạn rẽ qua lối tay phải là vào quầy đón tiếp và bán vé của công ty Tùng Lâm.

 

Dịch vụ của khu du lịch Yên Tử khá đầy đủ từ xe điện, cáp treo, lưu trú ăn nghỉ, tổ chức chương trình... Để bắt đầu từ đây nếu bạn không sử dụng các dịch vụ bạn có thể khởi hành bằng đi bộ (nhưng chặng đường xe điện thứ 2 khá xa). Nếu đi bộ bạn chỉ phải mua vé thắng cảnh khi vào.

 

Về vé xe điện khứ hồi từ cổng vào đến nhà ga cáp treo (chặng 2) bạn nên mua vì khoảng cách là đáng kể. Nếu ngồi trên cáp treo bạn sẽ nhìn thấy khoảng cách này. Cổng vào nằm ở tít xa phía ngoài khu quần thể đang được hoàn thiện. Bạn sẽ phải đi từ ngoài cùng và đi hết tổ hợp đang xây sau đó mới rẽ vào đường dẫn đến ga cáp treo nơi có chùa Giải Oan ngay cạnh. Về cáp treo, nếu trong mùa lễ hội, thời gian chờ đợi cáp có khi còn lâu hơn thời gian leo bộ nên tùy vào sức khỏe của bản thân bạn có thể cân nhắc. Yên Tử khá cao để leo lên và leo xuống. Nếu đi vào ngày thường bạn sẽ không phải chờ đợi cáp vì hệ thống cáp này cứ có khách là sẽ vận hành.

 

Cáp treo Yên Tử trước kia bán lẻ từng chặng (nhưng giá bán lẻ mỗi chặng đắt hơn khá nhiều so với mua khứ hồi). Ngày nay cáp treo chỉ bán vé khứ hồi. Bạn có thể mua và sử dụng toàn tuyến hoặc đi bộ tuyến nào nếu bạn muốn. Rời phòng mua vé dịch vụ, bạn sẽ đi thẳng vào bên trong để bắt đầu hành trình.

 

Xe điện chặng thứ hai đã chờ sẵn bạn ở cửa. Các vé dịch vụ nếu mua tất cả gồm cáp và xe điện của công ty Tùng Lâm sẽ được đính liền với nhau như một cuận phim chụp ảnh ngày xưa. Dùng đến đâu xé đến đó theo lộ trình. Bạn không được xé rời ở giữa ra trước khi sử dụng.

 

Chỉ sau 5 phút xe điện sẽ đưa bạn đến sân chính trước cổng dẫn vào đường lên ga cáp treo. Khoảng sân rất rộng, sạch sẽ với một điểm nhấn là cây đa cổ thụ với hàng chục rễ cây bám xuống đất từ các thân cành phía trên.

 

Sảnh vào bên trong khá rộng với những dãy bàn ghế cho khách nghỉ chân. Phía trước bên tay trái là quầy bán vé dịch vụ lẻ, bên tay phải là quầy thông tin du lịch rất ngăn nắp. Phía trong sảnh là một khoảng sân rộng bắt đầu con đường dẫn lên ga cáp.

 

Khi ngồi trên xe điện lúc vào sân ngoài, trước khi đi qua cây đa cổ thụ sẽ thấy biển chỉ dẫn lên chùa Giải Oan theo lối hành lang phía bên ngoài. Thay vì vào cửa lên ga cáp treo, bạn có thể đi theo lối hành lang này. Sau khi thăm quan chùa Giải Oan, ngay cạnh chùa cũng có lối vào ga cáp treo.

 

Các biển chỉ dẫn của Yên Tử có ưu điểm là ghi rõ khoảng cách từ biển đến nơi đến giúp cho du khách dễ dàng ước lượng được quãng đường đi. Con đường lên chùa Giải Oan theo lối này dễ đi. Các bậc đá đều, sạch và không quá cao. Mặc dù vậy bạn phải lưu ý, vào ngày trời ẩm thấp, đường này cực kỳ nhiều muỗi. Nếu bạn mặc quần áo cộc, bạn sẽ phải rất vất vả bởi không chỉ một hai con mà là cả đàn muỗi rừng.

 

Cỡ chừng 100 mét bạn sẽ đến cầu bắc ngang qua suối Giải Oan. Chiếc cầu nhỏ với mái đình rêu phong bên trên nổi bật trong rừng cây rất đẹp.

 

Bên dưới cầu là suối Giải Oan, tương truyền là nơi các cung nữ theo lệnh của vua Trần Anh Tông đến ngăn cản vua Trần Nhân Tông vào núi Yên Tử tu hành (vì muốn ông quay lại triều chính) không được đã trẫm mình xuống nước. Một số người đã chết ở đây nên về sau vua Trần Nhân Tông lập đàn giải oan cầu siêu cho các linh hồn chính là vị trí chùa Giải Oan bây giờ. Những cung nữ còn sống được cấp ruộng cấp nhà lập thành làng Năm Mẫu bên cạnh.

 

Suối Giải Oan cách chùa Giải Oan chỉ một con đường ngắn với hai bên trồng cây sen cạn xanh mướt, phía trên đầu là những thân dây leo phủ khắp lối đi.

 

Chùa Giải Oan là ngôi chùa nổi tiếng linh thiêng của Yên Tử và có rất nhiều câu chuyện kì bí về dòng suối Giải Oan bên cạnh. Đây cũng là ngôi chùa duy nhất trên núi Yên Tử có nhà thờ Mẫu.

 

Bước vào phía trong, giữa không gian vắng lặng, bạn có thể nghe thấy những tiếng cầu xin đấng linh thiêng của những người dẫn đạo đang xin cho những đệ tử hành hương. Ngay trong sân chùa người ta cũng có thể thấy bia đá ghi lại lịch sử hình thành và những dấu mốc quan trọng của chùa. 

 

6. Tháp Tổ (Huệ Quang Kim Tháp)

 

Từ chùa Giải Oan, bạn có thể rẽ về phía ga cáp treo, đi qua con đường gạch với những tiếng chim hót và không khí rất trong lành.

 

Con đường này rợp bóng cây che phủ xanh mát và có người quét dọn nên lối đi khá sạch sẽ.

 

Nếu bạn lên ga cáp bằng lối từ sảnh chính bạn sẽ đi qua nơi bán những thảo dược của rừng, chỉ một cửa hàng duy nhất nhưng rất gọn và sạch sẽ. Lối lên qua những đường rẽ ngoặt là sẽ đến nhà ga.

 

Cáp treo Yên Tử khác với cáp treo chùa Hương. Ở chùa Hương, khi ít khách phải đợi đông mới cho đi một lượt. Ở Yên Tử chỉ cần có khách là có thể vận hành, không quan trọng là khách đi 1 người hay 2 người. Mỗi ga cáp treo đều có nhân viên mặc đồng phục áo dài đón khách rất lịch sự. Cabin cáp treo Yên Tử vì là tuyến ngắn nên khá nhỏ chỉ chứa tầm 4 đến 6 người. Vào ngày ít khách, trong lúc leo núi, bạn sẽ thấy cáp treo tự dưng dừng lại, đó không phải vì mất điện mà bởi vì không có khách lên cabin cáp. Nếu vào chính hội, cũng giống như chùa Hương, các ga cáp treo này có thể tắc đến hàng giờ vì quá tải.

 

Nguồn: Video năm 2010 - kênh youtube của nickname "niemtin"

 

Nếu bạn không chọn phương án đi cáp treo, bạn có thể leo núi theo đường bộ qua con đường Tùng cổ của Yên Tử. Quãng đường từ chân núi lên đến chùa Hoa Yên là hơn 1km và đường Tùng dài khoảng 200 mét trên con đường này. Bạn sẽ có dịp chiêm ngưỡng những thân tùng cổ thụ cả 700 năm tuổi với những rễ cây bám khắp mặt đất. Những thân tùng này bạn có thể gặp rải rác khắp nơi trên các con đường Yên Tử, nhưng ở đường Tùng mật độ dày hơn cả.

 

Rời ga cáp treo, sẽ là con đường dẫn lên khu vực Tháp Tổ. Yên Tử khác với chùa Hương rất sạch sẽ, mỗi điểm dừng chân chỉ có một vài căng tin nhỏ để phục vụ người hành hương, làm cho không gian lễ bái khá thanh tịnh. Dốc lên tháp Tổ không dài nhưng khá cao. Khi qua các bậc thang lên đến đỉnh dốc là đã đến vườn Tháp.

 

Vườn tháp Huệ Quang là nơi thờ cốt của các thế hệ thiền sư đạo cao đức trọng tu hành tại Hoa Yên qua các thời Trần, Lê... với vị trí trung tâm là lăng Quy Đức, trong lăng có Tháp Tổ Huệ Quang lưu giữ xá lợi của Phật Hoàng Trần Nhân Tông.

 

Tháp Huệ Quang cao 7 mét, 5 tầng được tạc bằng đá xanh và cũng đã được trùng tu rất nhiều lần. Tháp do vua Trần Anh Tông và đệ nhị Tổ Pháp Loa cùng các tăng môn Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử xây dựng từ năm 1309, sau một năm vua Trần Nhân Tông viên tịch ở Am Ngọa Vân phía Tây Yên Tử.

 

Trong vườn tháp người ta có thể thấy các tháp thờ Thiền sư có niên đại thời Lê như Tháp Tôn Đức thời Thiền sư Minh Hành, tháp Diệu Đăng, tháp Trương Quang.... Những ngôi tháp cổ nằm dưới những cây đại và những tán tùng cổ thụ ở một vị trí rất đẹp trên sườn núi.

 

Phía sau vườn tháp là hai hồ nước tròn được trồng hoa xung quanh hay còn gọi là Mắt Rồng nơi người xưa trồng sen để hái hoa dâng phật. Vào hôm trời nắng oi có thể thấy những chú rùa con nổi lên phơi nắng.

 

Qua cổng sau của Lăng Quy Đức sẽ là con đường gạch Hoa Cúc dẫn lên lối chùa Hoa Yên. Những viên gạch lát đường được phục chế theo nguyên mẫu gạch hoa cúc thời Trần. Tọa lạc ở hai bên đường là hai hàng tháp mộ thờ ngọc cốt các thiền sư.

 

7. Chùa Hoa Yên

 

Nằm ngay trên khu vực tháp Tổ, cách một con dốc là chùa Hoa Yên. Người ta nói rằng vị trí của Vườn Tháp Huệ Quang là chứng tích khẳng định vị thế quan trọng vào bậc nhất của khu vực chùa Hoa Yên trong quần thể di tích phía đông núi Yên Tử.

 

Nếu bạn leo bộ từ chùa Giải Oan lên chùa Hoa Yên, đến đây bạn sẽ thấm mệt cho cả một quãng đường. Đến chùa Hoa Yên bạn đã đi được nửa quãng đường lên Yên Tử. Nhưng nếu bạn đi cáp treo thì lên đến đây rất nhàn không hề mệt mỏi.

 

Chùa Hoa Yên có tên cũ là chùa Vân Yên, dân gian gọi la chùa Cả. Đây là ngôi chùa to đẹp nhất trong khu di tích danh thắng Yên Tử, cũng là nơi chứng kiến vua Trần Nhân Tông một lòng hướng về phật pháp lập ra Thiền phái riêng mà ngày nay gọi là Thiền phái Trúc Lâm.

 

Ngay tại dưới biển hiệu tên chùa là những cây đại cổ thụ 700 năm tuổi. Một cây nằm ngay đường lên bên tay trái, cây còn lại nằm dưới bia đá trên sân chùa phía tay phải. Cạnh trên sân chùa còn có những cây sung cổ với quả đan xen chi chít trên thân. Người ta nói đó chính là món ăn chay của các thiền sư tu hành ở Yên Tử.

 

Chùa Hoa Yên khi xưa do thiền sư Hiện Quang khai sơn. Ngài là đệ tử nối pháp của Thiền sư Thường Chiếu. Kế tiếp ngài là Quốc sư Trúc Lâm, Quốc sư Đại Đăng, Thiền sư Tiêu Diêu, Thiền sư Huệ Tuệ và kế tiếp là Đại Đầu Đà Trúc Lâm tức vua Trần Nhân Tông.

 

Mặc dù vua Trần Nhân Tông thuộc thế hệ thứ 6 ở Yên Tử, nhưng do ngài đã thống nhất các Thiền phái đã có thành một Thiền phái Trúc Lâm nên người đời gọi Ngài là Trúc Lâm đệ nhất Tổ.

 

Lúc đầu chùa Hoa Yên chỉ là một am nhỏ với tên Vân Yên (mây khói), về sau khi tu hành vua Trần Nhân Tông truyền các yếu kỉ thiền tông cho các đệ tử Pháp Loa, Huyền Quang, Bảo Sái, Pháp Không. Đến đời Pháp Loa được truyền y bát và trở thành Đệ nhị Tam Tổ chùa Hoa Yên mới được xây dựng lớn thành một quần thể rộng rãi với nhiều công trình.

 

Trong quá khứ, chùa đã từng bị hỏa hoạn. Nhưng đến nay chùa đã đã được phục dựng lại nhiều lần và trở thành một quần thể rất khang trang.

 

8. Chùa Một Mái

 

Nhắc đến chùa Hoa Yên người ta hay nhắc đến chùa Một Mái vì hai chùa này khá gần nhau. Thực tế, từ chùa Hoa Yên có nhiều lối rẽ. Rẽ tay trái thì sang thác Ngự Dội, thác Vàng, đi thẳng thì lên chùa Vân Tiêu, Bảo Sái, rẽ phải thì qua chùa Một Mái, am Ngự Dược, thác Bạc, cũng là cùng phía ra ga cáp treo tuyến thứ hai.

 

Con đường từ chùa Hoa Yên sang chùa Một Mái khá đẹp. Du khách sẽ đi qua những tháp cổ rêu phong nhỏ bé cùng những hàng đại hoa nở thơm lừng.

 

Lối đi cũng cho bạn thấy nhà ga cáp treo phía bên kia sườn núi, những thân xích tùng cực lớn, những đoạn đường rêu phong cũ kỹ và cả những chị lao công đang dọn lá rụng trong mùa.

 

Chùa Một Mái đứng dưới chân dốc nhìn lên cao chênh vênh. Khi xưa chùa nằm trong một khe đá, hoàn toàn không có tường mà dựng trong một vách núi hẹp chỉ có một mái chùa nhô ra để che nắng che mưa. Chùa trùng tu nhiều lần và cứ mở rộng ra dần. Cho đến lần mở rộng cuối cùng năm 2014 thì chùa như ngày nay.

 

Nếu ai đã từng leo Yên Tử từ những năm 2000 đổ về trước lúc chưa có cáp treo sẽ không thể nào quên được những ấn tượng khi đến ngôi chùa này. Đường lên Yên Tử ngày đó chỉ là đường đất đá, những đoạn có bậc thang qua rừng trúc rất hẹp không rộng như bây giờ, chỉ đủ một người lên một người xuống. Cảm giác luồn lách trong rừng trúc thật tuyệt vời. Những con đường cũ này bây giờ vẫn còn, thi thoảng bạn vẫn nhìn thấy từ lối đi mới. Ngôi chùa Một Mái ngày đó không khang trang như bây giờ nhưng lại cực kỳ mộc mạc giản dị, rêu phong, xưa cũ. Khu vực này luôn vang lên tiếng đọc kinh đầy bi ai vọng khắp núi rừng mang lại một cảm giác vô cùng thoát tục.

 

Ngày nay, tiếng đọc kinh kệ vẫn còn và được phát qua những chiếc loa gắn liền trên các thân cây. Nhưng phong cảnh đã khác xưa mang màu gạch và bê tông rất nhiều để bảo tồn di tích và phù hợp với cuộc sống hiện đại.

 

Chùa Một Mái xưa vốn là động Thanh Long, được cho là nơi vua Trần Nhân Tông dùng làm nơi đọc sách, soạn kinh. Vì một nửa mái chùa là vòm động, nửa mái còn lại phô ra ngoài trời nên gọi là Bán Thiên, Bán Mái hay Một Mái.

 

Trong chùa có 3 gian thờ chính gồm có ban thờ Tổ, ban thờ Tam bảo và ban thờ hậu phía trong cùng thấp hơn hai ban phía ngoài. 

 

Điểm đặc biệt là bên trong chùa có một dòng nước rất nhỏ chảy ra từ trong ngách hang. Nước cứ nhỏ dần ra từng giọt từng giọt một. Trên vòm mái chùa là những rễ thân cây lâu năm rất lớn bám chặt và đang nảy mầm. Chùa Một Mái tuy nhỏ nhưng độc đáo và hàm chứa cả một giá trị lịch sử to lớn.

 

9. Thác Vàng

 

Núi Yên Tử có thác Vàng, thác Bạc, thác Ngự Dội được đưa vào bản đồ du lịch của Yên Tử. Trong đó thác Bạc đi từ chùa Một Mái rẽ xuống qua ga cáp treo một đoạn là đến, còn thác Vàng và thác Ngự Dội nằm phía tay trái chùa Hoa Yên. Thác Vàng có lẽ là con thác có khoảng cách xa nhất (cỡ chừng gần 1km đi bộ) và đường đi còn hoang sơ nhất.

 

Cổng vào của thác Vàng cách chùa Hoa Yên chỉ tầm 100 mét. Đường đi đến thác rất bằng phẳng nhưng đặc biệt trơn vì vẫn là nền gạch đá cũ lâu năm rất nhiều rêu.

 

Thác Vàng vào những ngày nắng ráo rất ít nước. Từ trên cao đổ xuống chỉ là những dòng nước bé tẹo. Trong ngày mưa lũ thác cực mạnh vì thác có độ cao nhưng đường đi vào lại trở nên nguy hiểm vì hay có sạt lở, vì vậy những ngày như vậy lối vào thường bị cấm để an toàn cho du khách.

 

Dọc đường đi bạn sẽ qua những thân tùng cổ thụ, những cây gẫy đổ ngang đường, những vách đá phía trên đặt các tượng mãnh thú đang rình mồi như gấu, hổ mà nếu bạn ngước lên bạn sẽ phải giật mình. 

 

Khi bạn nhìn thấy bức tượng hai chú hươu con dựng bên bờ suối là lúc bạn đã đến chân thác. Thế của thác nước khá đẹp khi đổ từ trên cao xuống dòng suối bên dưới. Nhưng trong những ngày cạn, thác rất mỏng và lơ thơ nước.

 

10. Chùa Vân Tiêu

 

Từ chùa Hoa Yên nếu đi bộ lên chùa Đồng bạn sẽ đi qua chùa Vân Tiêu và chùa Bảo Sái ở lưng chừng núi. Nhưng nếu bạn đi cáp treo tuyến 2 từ phía dưới chùa Một Mái thẳng lên phía trên bạn sẽ bỏ qua hai ngôi chùa này.

 

Con đường leo bộ từ chùa Hoa Yên lên chùa Vân Tiêu và Bảo Sái khá dốc và không hề gần. Tuy nhiên nếu bỏ qua hai ngôi chùa này thì chưa thể hoàn tất được hành trình ở Yên Tử. Để tiết kiệm sức lực bạn có thể đi cáp treo lên chùa Đồng trước và khi xuống thì đi bộ xuống Hoa Yên để qua Bảo Sái và Vân Tiêu thì sẽ đỡ mất sức hơn. Nếu bạn có một cây gậy leo núi nữa thì sẽ rất tuyệt. Gậy sẽ đỡ được trọng lực lúc đi xuống. Nhưng bạn cần phải mang gậy có thể gấp gọn được, một loại gậy leo núi chuyên dụng. Bởi nếu dùng gậy tre, ở các ga cáp treo sẽ bị cấm mang vào cabin cáp.

 

Sau một vài chặng nghỉ bạn sẽ đến được chùa Vân Tiêu. Trước khi lên chùa Vân Tiêu bạn sẽ đi qua vườn tháp Vọng Cung Tiên. Vườn tháp này nếu ngồi trên cáp treo tuyến 2 bạn sẽ nhìn thấy tròn như một ngọn núi mâm xôi với hai cây cổ thụ trên đỉnh nhô hẳn ra phía ngoài như một vọng đài rất đẹp. Vườn tháp là nơi thờ xá lợi các thiền sư tu ở chùa Vân Tiêu.

 

Đi qua vườn tháp là lối lên chùa Vân Tiêu ngay phía trước. Chùa Vân Tiêu chỉ cách chùa Bảo Sái 200 mét, xưa kia chỉ là một am thất nhỏ gọi tên là Am Tử Tiêu. Sau này Đệ Nhị Tổ Pháp Loa đã cho xây dựng thành chùa lớn. Chùa được trùng tu nhiều lần và có kết quả như ngày nay.

 

Chùa Vân Tiêu và Bảo Sái ở độ cao 724 mết so với mặt nước biển. Vì vậy thường xuyên có mây mù bao phủ. Từ nơi đây vào những ngày quang đãng có thể nhìn thấy bến xe Giải Oan, thành phố Uông Bí, dòng sông Bạch Đằng và thậm chí cả có thể nhìn thấy cả thành phố Hải Phòng.

 

Chùa có kiến trúc bằng bê tông cốt thép giả gỗ, bố trí 3 gian, 2 chái, gồm Tiền Đường và Hậu Cung. Tiền Đường có bức Đại tự bằng chữ Hán “Vân Tiêu tự” (Chùa Vân Tiêu). Tượng thờ được bài trí theo kiến trúc chùa Việt và Phật giáo Đại Thừa. Tiền Đường bên trái thờ Đức Ông, và hai thị giả, Hộ Pháp Khuyến Thiện. Bên phải thờ Thánh Tăng và hai thị giả, Hộ Pháp Trừng Ác.

 

11. Chùa Bảo Sái

 

Bảo Sái là tên vị Thiền sư Bảo Sái, đệ tử đầu tiên của vua Trân Nhân Tông. Từ chùa Một Mái leo lên chùa Bảo Sài cỡ chừng hơn 500 mét dốc dựng. Từ chùa Vân Tiêu đi sang chùa Bảo Sài chỉ tầm 200 mét đường khá bằng phẳng.

 

Do chỉ đến được bằng đi bộ nên chùa Bảo Sái và Vân Tiêu khá yên tĩnh. Chùa Bảo Sái tọa lạc trên một nền khá cao phải đi lên theo lối bậc thang.

 

Ngôi chùa Bảo Sái cũng trải qua nhiều lần trùng tu. Về sau chùa bị sập vì núi lở. Chùa được phục dựng tu bổ lại vào các năm 1989 và 1995. Khuân viên chùa được mở rộng năm 2012 gồm các công trình chính điện, nhà Tổ, sân chùa và các công trình phía sau chùa.