Thăm nhà công tử Bạc Liêu

15.07.2018

Công tử Bạc Liêu đó là một cái tên về một cuộc đời con người và những câu chuyện. Những câu chuyện về vật chất, về sự hưởng thụ để rồi mọi thứ lại trở về với cát bụi. Thành ngữ "Công tử Bạc Liêu" khi xưa vốn để chỉ các vị công tử giàu có, ăn chơi khét tiếng. Nhưng về sau thành ngữ này dùng để chỉ riêng công tử Trần Trinh Huy, một danh xưng riêng không một ai có thể tranh chấp.

 

(Bộ trường kỷ Ngũ Sơn nơi tiếp khách của ông Hội đồng Trạch trong nhà Công tử Bạc Liêu)

 

Trần Trinh Huy là con thứ ba của ông Hội đồng Trạch (Trần Trinh Trạch) trong số 7 người con (4 gái, 3 trai) và là một tay chơi nổi tiếng của Nam Kỳ. Người ta tính trong suốt cuộc đời Ba Huy đã tiêu hết của bố mẹ 5 tấn vàng.

 

 (Chiếc đồng hồ Đức 100 tuổi, cùng tuổi với ngôi nhà từ năm 1919 vẫn chạy tốt)

 

Để nói về sự giàu có của ông Hội Đồng Trạch, thân phụ của Công tử Bạc Liêu Ba Huy, người ta kể rằng ông sở hữu trên 74 sở điền, 145.000 héc ta lúa, 110.000 héc ta ruộng muối và ngày xưa Bạc Liêu bấy giờ có 13 lô ruộng muối thì 11 lô đã là của ông. Mẹ của Ba Huy, bà Phan Thị Muồi, vốn là con gái của bá hộ Phan Văn Bì rất giàu có. Thời đó, dân gian có câu "Nhất Sỹ, Nhì Phương, Tam Xường, Tứ Trạch" để chỉ 4 vị đại điền chủ giàu có nhất vùng đất Nam Kỳ thì Tứ Trạch chính là ông Hội Đồng Trần Trinh Trạch.

 

 (Chiếc tivi của Nhật ông Ba Huy dùng được mang từ Sài Gòn về ngôi nhà hiện nay)

 

Theo phong trào thời đó, các cá nhân có quan hệ tốt với Pháp thường cho con lên Sài Gòn học ở các trường Pháp và sang Pháp du học. Công tử Ba Huy du học ở Pháp 3 năm và khi trở về ông lấy được 3 tấm bằng gồm có bằng lái xe ô tô, bằng lái máy bay và nhảy đầm chứ không mang về bằng cấp của một chuyên ngành nào khác.

 

 (Xe hơi của Công tử Bạc Liêu đến giờ vẫn hoạt động tốt)

 

Để nói về những thành tích ăn chơi của Công tử Bạc Liêu người ta thường kể những câu chuyện đặc biệt và duy nhất không có người nào bì kịp. Công tử Ba Huy có hai chiếc ô tô, chiếc Ford Vedette dùng để đi thăm ruộng, còn chiếc chiếc Peugeot thể thao dùng đi chơi. Thời điểm đó loại xe Peugeot này cả miền Nam chỉ có hai chiếc, một chiếc của Ba Huy và một chiếc của vua Bảo Đại.

 

 (Máy hát Akai trong nhà Công tử Bạc Liêu, loại máy hát bằng băng)

 

Ba Huy là người đầu tiên của Việt Nam sở hữu máy bay tư nhân và làm chấn động dư luận cả nước lúc đó khi đi thăm ruộng bằng máy bay. Tại thời điểm đó Việt Nam cũng chỉ có hai chiếc máy bay dân sự, một chiếc của Ba Huy và chiếc còn lại của vua Bảo Đại là tài sản công mua từ quốc khố.

 

 (Máy hát đĩa hoạt động bằng cơ học do thời đó chưa có điện trong nhà Công tử Bạc Liêu)

 

Ở miền Tây sông nước mọi người đều chèo xuồng bằng tay, nhưng Ba Huy sắm cả canô để lướt sóng trên các kênh rạch. Chính vì vậy, với những phương tiện nổi trội như thế, Ba Huy đến đâu người dân đều kéo ra xem.

 

 (Sập gỗ Lim lưỡng trạm khắc lưỡng long tranh châu nguyên tấm với khổ 2m x 3m)

 

Không chỉ nổi trội bởi sử dụng những phương tiện đặc biệt, Ba Huy được biết đến với nhiều những sự vụ cũng đình đám có một không hai trong cuộc sống đời thường. Là một người ham mê sắc đẹp, Ba Huy là người đầu tiên tổ chức "Cuộc thi đấu xảo sắc đẹp" chính là cuộc thi Hoa hậu Việt Nam bây giờ với giám khảo duy nhất chính là ông. Cuộc thi với giải thưởng quá hấp dẫn nên thu hút rất đông phụ nữ tham gia.

 

 (Chiếc giường lạnh của Công tử Ba Huy bằng gỗ sưa với 6 viên đá cẩm thạch trị giá 7 tỷ)

 

Ba Huy đã từng tự lái máy bay bay ra biển Hà Tiên nhưng vì hết nhiên liệu phải đáp khẩn cấp xuống nước Xiêm (Thái Lan) và bị bắt do xâm nhập lãnh thổ trái phép. Số tiền phạt tương đương 200 ngàn giạ lúa (1 giạ lúa ước tính khoảng 20 đến 22 kg). Để chuộc quý tử về, ông Hội Đồng Trạch phải dùng một đoàn ghe chở lúa dài bất tận qua Xiêm để nộp phạt.

 

(Két tiền bằng gỗ và bàn trang điểm trước khi đi ra ngoài của Công tử Bạc Liêu)

 

Người ta kể rằng, để tìm chiếc bông tai của nghệ sỹ tài sắc đệ nhất lúc bấy giờ là cô Bảy Phùng Há, sau khi Bạch Công Tử Lê Công Phước con trai của Đốc phủ Lê Công Sủng ở Mỹ Tho dùng năm tờ tiền đốt lên để soi cho sáng nhưng không tìm được, Hắc Công Tử Ba Huy (do da ông ngăm đên nên được gọi là Hắc Công Tử để phân biệt với Bạch Công Tử) đã dùng 5 tờ tiền 100 đồng Đông Dương giá trị gấp 20 lần số tiền Bạch Công Tử đã đốt và tương đương 10 cây vàng để tiếp tục đốt sáng và đã tìm ra chiếc bông tai bị rơi.

 

 (Chiếc giường nóng bằng gỗ giáng hương có tác dụng giữ ấm trong mùa lạnh của Công tử Bạc Liêu)

 

Ba Huy sinh hoạt cực kỳ sang trọng và xa hoa. Ra đường là đóng bộ veston, ăn sáng kiểu Tây, trưa ăn cơm Tàu, chiều ăn cơm Tây. Ông thường xuyên ở những khách sạn đắt đỏ và ham vui với những cuộc ăn chơi nổ trời.

 

 (Bộ trường kỷ Ngũ Sơn thứ hai dùng ăn sáng và các vật dụng như bát đĩa trong gia đình)

 

Ông cũng là một người ham mê cờ bạc, có những khi ông đánh một cây bài 30.000 đồng, trong khi lúa chỉ 1,7 đồng một giạ, lương của Thống đốc Nam Kỳ chưa tới 3.000 đồng một tháng.

 

(Những tờ tiền trưng bày bên trong tủ kính)

 

Ba Huy từng tổ chức những lễ hội cúng kỳ yên mà những người già kể rằng từ cha sinh mẹ đẻ đến giờ họ chưa bao giờ thấy lễ cúng kỳ yên to như năm Ba Huy tổ chức. Lễ được kết hợp với phần hội kéo dài cả tháng với những gánh hát, sòng bài, hàng quán, đến mức dân ở nhiều làng lân cận cũng kéo đến chơi, đông đến vài chục ngàn người.

 

 (Ảnh Công tử Bạc Liêu và người thân)

 

Không chỉ đình đám với tài sản, với sự kiện, Ba Huy còn đình đám với những câu chuyện tình ái. Ba Huy có 5 người vợ chính thức trong đó có 1 người vợ Pháp. Mặc dù vậy không ai đếm được số nhân tình cũng như vợ, con không chính thức của ông. Rất nhiều nhân tình của ông là từ cuộc thi đấu xảo sắc đẹp do ông tổ chức.

 

 (Bàn uống rượu Cá hóa Long nơi tiếp bạn bè của Công tử Bạc Liêu)

 

Bà vợ cuối cùng vào khoảng năm 1968 (Ba Huy sinh năm 1900 và mất năm 1973) là một cô gái gánh nước con một ông già sửa xe đạp. Khi Ba Huy dọn về căn nhà phố đường Nguyễn Du, Sài Gòn mỗi sáng đứng trên lầu nhìn xuống và thấy cô gái gánh nước đi qua xinh đẹp nên đến tận nhà xin "đổi" căn nhà đó lấy cô gái. Sau khi nên vợ nên chồng, người vợ này sống chung thủy với ông đến ngày ông qua đời và sau đó không lấy chồng khác. Bà kém ông đến tận 50 tuổi. Hai người có ba con trai và một con gái tên Hoàn, Toàn, Trinh và Nữ.

 

 (Hui Ná - tên gọi của chiếc cặp lồng theo tiếng Hoa và chiếc đĩa rất to dùng để cúng bánh)

 

Lúc còn sống, ông Hội Đồng Trạch giao cho Ba Huy trông coi việc điền sản. Ba Huy mướn ngay một người Pháp tên là Henry giỏi quản lý về Bạc Liêu cai quản việc làm ăn của gia đình còn mình chỉ tập trung vào các thú vui ăn chơi.

 

 (Nơi đánh bài và hút thuốc cùng bạn bè của Công tử Bạc Liêu)

 

Công tử Bạc Liêu Ba Huy cũng từng rất mê nghề võ. Vào nửa đầu thế kỷ 20, học võ là một cái mốt với nhận thức rằng học võ là để nâng cao khí phách thượng võ của kẻ anh hào. Ba Huy không học võ Tây hay võ Ta mà học võ Xiêm. Ông đã cất công qua Xiêm mướn một ông thầy thượng hạng về dạy võ cho mình.

 

  (Chiếc giường duy nhất của ông Hội Đồng Trạch trên lầu)

 

Mặc dù ăn chơi khét tiếng nhưng Ba Huy được nhắc đến là một người tự trọng, cởi mở, không cổ hủ, cực đoan như nhiều điền chủ khác. Ông từng đề nghị cha mẹ xóa nợ cho những người tá điền không trả được nợ, giảm tô cho người nghèo, đã từng ủng hộ Việt Minh một lúc 13.000 giạ lúa cùng vải vóc, thuốc men cho kháng chiến.

 

 (Tượng thờ cha mẹ Công tử Bạc Liêu)

 

Trong suốt cuộc đời của mình ông Ba Huy không có tài làm ăn như cha mà chỉ biết tiêu pha nên gia sản hao hụt dần. Ông Trạch mất năm 1942 khi Công tử Bạc Liêu Ba Huy 42 tuổi. Trong thập nhiên 1960 với những cuộc cải cách điền địa theo chủ trương thu đất của các đại địa chủ khiến hầu hết ruộng đất của gia đình này mất đi. Không còn hoa lợi từ ruộng đất, không biết chuyển hướng kinh doanh sang các lĩnh vực khác lại chỉ quen tiêu xài hoang phí nên gia sản của Ba Huy suy giảm nhanh chóng.

 

 (Bộ ghế gỗ lim gần trăm năm tuổi)

 

Đến cuối cuộc đời Công tử Bạc Liêu Ba Huy tiêu gần hết gia sản, chỉ để lại cho các con mấy căn phố lầu. Các con ông cũng giống như cha, không có tài kinh doanh nên nhà cửa cứ bán dần và chia nhau mỗi người một phần tự tìm đường mưu sinh riêng.

 

 (Vật dụng trong nhà Công tử Bạc Liêu)

 

Sự giàu có của gia đình ông Hội Đồng Trạch chẳng kéo dài được đến đời thứ ba và những câu chuyện đình đám của Ba Huy kết thúc đi vào quá khứ để lại những huyền thoại về Công tử Bạc Liêu.

 

(Cầu thang lên lầu nhà Công tử Bạc Liêu)

 

Nếu bạn đến thăm nhà Công tử Bạc Liêu, bạn sẽ được giới thiệu về một ngôi nhà được xây dựng từ năm 1917 hoàn thành năm 1919 bởi kỹ sư người Pháp thiết kế, với những vật liệu nhập hoàn toàn từ Pháp. Các bù lông ốc vít cho các chi tiết xây dựng đều được đóng dấu chìm mẫu tự P rất hoa mỹ chứng thực sản xuất ở Paris. Từ sàn gạch đến cầu thang đá tất cả đều nguyên bản. Chỉ duy nhất có hệ thống điện và nước sơn tường được làm mới sau này.

 

(Các hoa văn trạm khảm trên đồ dùng nhà Công tử Bạc Liêu)

 

Các hiện vật trưng bày còn lại trong ngôi nhà chủ yếu là đồ gỗ, đồ đồng và đồ sứ. Ngôi nhà được bày biện, phục tráng gần như nguyên trạng. Tuy nhiên, do qua nhiều giai đoạn lịch sử khác nhau vật dụng trong gia đình đã thất lạc rất nhiều.

 

Ngày nay, Công tử Bạc Liêu đã trở thành một thương hiệu du lịch hấp dẫn của tỉnh Bạc Liêu. Nếu bạn đến Bạc Liêu, bạn hãy dành thời gian ghé thăm ngôi nhà của Công tử Ba Huy, nơi đó đã từng ghi dấu một câu chuyện của cuộc đời.

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload

Follow us
  • Facebook Basic Square
  • Twitter Basic Square
  • Instagram Social Icon
Tin mới
Please reload

Tìm kiếm
Please reload

Tin liên quan
Please reload