Tháp chàm Po Klong Garai

13.08.2018

Phan Rang - Ninh Thuận vốn đã từng là thủ phủ của vương quốc Champa (Panduranga: 1433-1832), nơi còn lưu giữ lại những di tích tháp chàm nổi tiếng. Tháp Po Klong Garai nằm trên đồi Trầu ở Đô Vinh - Phan Rang là một trong số đó và cũng là ngôi tháp được xem là đẹp nhất còn lại ở Việt Nam của văn hóa Champa.

 

Phan Rang - Ninh Thuan was once the capital of Champa kingdom (Panduranga: 1433-1832), where also preserved the famous relics tower. Po Klong Garai Tower is on Trau Hill in Do Vinh - Phan Rang is one of them and is also considered the most beautiful tower in Vietnam of Champa culture.

 

Tháp nằm cách trung tâm Phan Rang - Tháp Chàm 7km, nhưng nếu bạn đến Phan Rang bằng đường tàu hỏa thì tháp Po Klong Garai rất gần với ga Tháp Chàm, khoảng cách từ ga chỉ tầm 1km. Lối rẽ vào khu di tích nằm ở đường 21/8 Đô Vinh, đối diện số nhà 847.

 

Mặc dù 3 ngọn tháp này nằm trên ngọn đồi Trầu với một diện tích không quá lớn nhưng phần sân của khu di tích rất rộng (từ sân gửi xe phía trước, qua cổng soát vé vào sân bên trong với dãy nhà trưng bày hiện vật và bán đồ lưu niệm). Đi qua những khoảng sân rộng này bạn mới bắt đầu những bậc thang lên đồi Trầu.

 

Có nhiều khách du lịch sẽ chọn cách đi thẳng qua sân trước khu nhà trưng bày lên phía ngọn đồi.

 

Nhưng đi xuyên qua những dãy nhà với những hiện vật văn hóa Chăm, những món đồ thổ cấm và gốm Bàu Trúc sẽ cho du khách một cái nhìn gần gũi hơn với những ngọn tháp.

 

Trong những gian nhà này bạn sẽ thấy những trang phục của người Chăm, những nhạc cụ, xe trâu, bình gốm và những bức ảnh về con người của dân tộc Chăm đầy cảm xúc.

 

Khu nhà này có cấu trúc như một hành lang, vào ở phía đầu và ra ở phía cuối. Kế liền đó là lối lên đồi Trầu nơi có hệ thống tháp Po Klong Garai.

 

Đồi Trầu chỉ cao chưa đến 100 mét nên chỉ một lát là bạn sẽ lên đến nơi. Khi kết thúc những bậc thang là lúc bạn thấy bóng 3 ngôi tháp thấp thoáng sau những tán cây và chiếc bia ký nghiêng nghiêng trên triền dốc.

 

Trước cổng vào là một bia đá giới thiệu về hệ thống Tháp Poklong Garai, bao gồm 3 tháp: Tháp cổng, tháp chính và tháp lửa. Tháp được xây dựng vào cuối thế kỷ 13 đầu thế kỷ 14 (đời vua Chế Mân) và theo như thuyết minh là để tưởng nhớ đến vua PoklongGarai, người đã có công phát triển đất nước, đặc biệt về thủy lợi và nông nghiệp mà dấu ấn ngày nay vẫn còn ở đập Nha Trinh - Lâm Cấm.

 

Cổng vào khu tháp được xây dựng hình vòm cong chóp nhọn nhưng thật ra đây không phải cổng chính diện. Cổng này sẽ dẫn lên phía sườn ngang của hệ thống đền tháp. Chính vì vậy khi mới lên đến nơi bạn sẽ khó định hình được vị trí các công trình.

 

Cổng chính bị khóa nằm ở phía ngoài mặt đường lớn theo hướng cửa của ngôi tháp chính và tháp cổng. Khi lên đến tháp từ cổng phụ phía bên sườn bạn rẽ phải rồi đi thẳng ra sân gạch phía trước. Từ đây bạn sẽ quan sát trực diện đúng hướng của hệ thống tháp Po Klong Garai và bắt đầu hành trình tham quan của mình.

 

Nhìn từ phía cổng phụ bạn sẽ thấy chiều ngang và độ cao của những ngôi tháp khác nhau, nhưng bạn không nhìn thấy cửa tháp. Đứng từ sân chính bạn sẽ thấy các ngôi tháp có cửa cùng hướng về một phía (hướng cổng chính). 

 

Trên nền sân gạch là những bia ký còn sót lại với những chữ Champa cổ.

 

Ngôi tháp ngoài cùng chính là tháp cổng. Đây là ngôi tháp nhỏ nhất (cả chiều dài lẫn chiều cao) nằm cùng trên một đường thẳng với tháp chính. Đứng từ ngoài có thể nhìn thấy cửa của tháp chính qua cửa của ngôi tháp này. Theo tín ngưỡng của người Champa trước khi vào trong làm lễ phải đi qua tháp cổng để gột rửa mọi thứ làm sạch linh hồn.

 

Đứng trong tháp cổng bạn sẽ thấy tháp chính to lớn, uy nghi nhất ở đây. Người ta nói xưa kia trên đồi có rất nhiều các ngôi tháp khác, nhưng cùng với thời gian, sự ảnh hưởng của tự nhiên cũng như chiến tranh giờ chỉ còn lại 3 ngôi tháp này.

 

Phía bên tay trái của trục tháp cổng - tháp chính là ngôi tháp Lửa với mái hình thuyền chứ không nhọn hình núi Meru như những ngôi tháp còn lại. Hầu như ở di tích tháp Chăm lớn nào (nếu còn đầy đủ) cũng có một ngôi tháp có mái hình thuyền như di tích Mỹ Sơn hay tháp Đông Nam trên tháp bà Ponagar. Những ngôi ‘tháp Lửa’ hay ‘tháp Thần Lửa’ này để giữ ngọn lửa thiêng của thần Agni (Thần Lửa) để thực hành các nghi thức tế lễ tại ngôi đền Hindu của Champa.

 

Khác với các tháp chính luôn có cửa quay về hướng Đông, các công trình tháp Lửa có cửa chính luôn luôn được trổ về hướng Bắc, và hai cửa sổ nằm ở hai đầu Đông và Tây của tháp.

 

Đáng kể nhất đó là kiến trúc của ngôi tháp chính, một công trình khá đồ sộ, cao hơn 20 mét với rất nhiều chi tiết thể hiện văn hóa đặc sắc của Champa. Ngay ở trên cửa tháp là một bức phù điêu đá hình tượng vị thần được tôn thờ của vương quốc Champa. Tháp được các chuyên gia Ba Lan hỗ trợ tôn tạo rất nhiều để bảo tồn di tích nhưng phần lớn là trùng tu dưới chân tháp để tháp ổn định, phía trên tháp còn khá nguyên vẹn.

 

Hai thân cột đá trụ ở cửa tháp chính là những kia ký được khắc những dòng chữ Chămpa cổ, theo như lời thuyết minh thì đến nay người ta cũng chưa dịch ra được hết những kí tự này.

 

Vào bên trong tháp chính, ngay sát chân tường là tượng đá bò thần Nandin, vật cưỡi của thần Shiva có nhiệm vụ đưa linh hồn người chết qua sông và nhiệm vụ bảo vệ, giữ gìn và dẫn đường cho linh hồn người quá cố lên thiên đường hòa nhập với đại linh hồn vĩ đại của thế giới cực lạc. Trong các di tích tháp Chăm có rất nhiều nơi điêu khắc những con vật cưỡi này mà bạn có thể thấy, như trong khu nhà trưng bày phía sau tháp bà Ponagar với ngỗng đá (thần sao Thủy Budha), tê ngưu (thần Sao Hỏa - Agni), voi (thần sao Mộc Indra)....

 

Cũng như những ngôi tháp Chăm khác bên trong tháp chính là một bộ Linga và Yoni, biểu tượng của âm dương khiến mọi vật sinh sôi nảy nở. Nhưng trên hình Linga trong tháp này lại có đắp nổi bổ sung thêm một hình đức ông và theo lời thuyết minh đó là biểu trưng cho vua Po klong Garai người đã có công với người dân Champa. Bên tay trái của ban thờ phủ thổ cẩm là một hòm công đức.

 

Hệ thống tháp chăm ở đồi Trầu có 3 điểm được xem là nhất: Đó là tháp Chăm đẹp nhất còn lại ở Việt Nam, tháp Chăm còn nguyên bản nhất ở Việt Nam và ngôi tháp diễn ra nhiều lễ hội hàng năm của người Chăm nhất.

 

Đi cùng với 3 điểm nhất đó là 3 điều huyền bí của tháp Chăm mà chưa có lời giải đáp đó là: Những mạch gạch xây vô cùng khít gần như không có chất kết dính (sau này người ta cho rằng giữa các viên gạch có một loại dầu thực vật), bên cạnh đó kỹ thuật xây tháp với độ cao lên đến 20 mét và lớn như vậy bằng cách nào mà lại bền vững mãi với thời gian. Cuối cùng đó chính là điều huyền bí của các văn tự trên các bia ký và trên các tảng đá ở các trụ cửa của các ngôi tháp.

 

Tháp Po Klong Garai vì ở trên đỉnh đồi nên có thể nhìn thấy những vùng của thành phố Phan Rang - Tháp Chàm ở phía xa. Những buổi chiều muộn khi nắng tắt những cơn gió của Ninh Thuận thổi vào vô cùng dễ chịu.

 

Tạm biệt những ngôi tháp trở xuống dưới theo lối cũ, trước khi qua sân gạch ra ngoài cổng bạn sẽ ngang qua một quầy hàng bán đồ gốm Bàu Trúc và thổ cẩm Mỹ Nghiệp ngay dưới chân đồi. Ở đây bạn sẽ được xem cách làm ra một sản phẩm gốm thủ công từ nguyên liệu đất sét thô ban đầu.

 

Trong 3 hệ thống tháp Chăm ở Ninh Thuận (Hòa Lai, Pôrômê, Po klong Garai) thì tháp Po Klong Garai là lớn nhất (tháp Porome là những tháp chăm cuối cùng được xây dựng). Đến Ninh Thuận, bạn hãy dành thời gian ghé thăm hệ thống tháp này để hiểu hơn về những nền văn hóa đặc trưng ở đây.

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload

Follow us
  • Facebook Basic Square
  • Twitter Basic Square
  • Instagram Social Icon
Tin mới
Please reload

Tìm kiếm
Please reload