Khu di tích Pác Bó

28.08.2018

Khu di tích Pác Bó - Cao Bằng nổi tiếng là một khu di tích lịch sử cách mạng đặc biệt quan trọng của Việt Nam. Nơi đây Bác Hồ đã từng ở, làm việc và trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam những năm 1941-1945.

 

Từ thành phố Cao Bằng đến khu di tích Pác Bó cách 50km. Nếu bạn đi lẻ bạn có thể đi theo xe bus Hòa Bình cứ 30 phút có một chuyến. Xe dừng cách khu di tích khoảng 7km. Sau đó đi xe ôm hoặc taxi là vào đến nơi. Nếu bạn đi một nhóm bạn có thể hợp đồng với xe taxi khứ hồi từ thành phố Cao Bằng, chi phí bình quân đầu người cũng sẽ tương đương đi xe bus 2 chiều.

 

Ở cổng khu di tích bạn mua vé vào 20.000 vnđ. Từ ngoài cổng vào đến trung tâm khu di tích khá xa (cỡ 3km) nên thông thường mọi người sẽ mua vé xe điện khứ hồi 20.000 vnđ nữa. Sau khi mua vé xong, du khách sẽ vào nhà chờ để lên xe điện vào tham quan.

 

Để biết sơ đồ tham quan bạn lật mặt sau của tấm vé vào cổng sẽ có các vị trí cần đến. Chiếc xe điện màu xanh sẽ đưa bạn đến điểm đầu tiên đó là khu trưng bày và đền thờ Bác Hồ ngay phía ngoài cùng. Đối diện phía bên kia là cột mốc Km0 của đường mòn Hồ Chí Minh (điểm cuối là Km2436 ở Cà Mau) Tuy nhiên bạn có thể đi thẳng vào khu di tích và tham quan khu này khi quay trở ra.

 

Xe điện dừng ở ngã ba rẽ vào suối Lê Nin, nơi có treo biển bán dao Phúc Sen nổi tiếng của Cao Bằng. Từ đây đi bộ đến cửa khu du lịch (núi Các Mác) cũng còn cỡ chừng non 1km nữa.

 

Có lẽ, điểm dừng của xe điện đẹp nhất sẽ là ở cổng soát vé để du khách đỡ phải đi bộ một đoạn khá xa những khi trời quá nắng. Tuy nhiên, dọc con đường đi bộ từ ngã ba vào là ngay ven bờ suối chảy nên khung cảnh cũng khá dễ chịu.

 

Núi Các Mác, suối Lê Nin là những cái tên do bác Hồ đặt thể hiện tư tưởng đường lối cách mạng của Bác trong cuộc kháng chiến giành độc lập. Từ xa bạn đã có thể nhìn thấy chữ Núi Các Mác mạ vàng được đính trên lưng chừng núi. Trước đây ngọn núi này người dân tộc gọi là núi Phia Tào có nghĩa là Núi Đào.

 

Suối Lê Nin nằm dưới chân núi Các Mác, người dân tộc thường gọi là Khuổi Giàng có nghĩa là Suối Trời. Nếu bạn đến vào mùa mưa bão suối sẽ hơi đục màu. Những mùa nước cạn suối có màu xanh rất đặc biệt, một màu xanh ngọc ngả màu xanh dương trong vắt. Tháng 8/2018, những cơn lũ của Cao Bằng còn tràn qua suối cuốn trôi cả những lều quán phía trên bờ khiến khu này ngổn ngang phải trong quá trình xây dựng lại. Tuy nhiên, những tấm ảnh chụp Suối Lê Nin với màu nước xanh ngọc với cá bơi lội bên dưới đều là màu sắc thật của dòng suối này.

 

Khi bạn nhìn sơ đồ của khu di tích mặt sau tấm vé vào cổng thì toàn bộ những đường vẽ trên đó trên thực tế đều chạy dọc theo con suối (trừ lán Khuổi Nặm, cột mốcc 108) và hang Cốc Bó chính là phía đầu nguồn của dòng nước.

 

Men theo con đường bên cạnh dòng suối bạn sẽ đi qua đường rẽ vào lán Khuổi Nặm (nơi bác Hồ ở lâu nhất) rồi đến lối rẽ vào hang Cốc Bó

 

Từ điểm rẽ này bạn sẽ đi một vòng tròn xung quanh con suối và quay trở ra cũng ở điểm này. Dòng suối Lê Nin chính là vẻ đẹp cốt lõi của phong cảnh trong khu di tích bởi màu sắc kỳ ảo của nó. Chỗ thì xanh ngắt, chỗ xanh ngọc, chỗ nước trong veo với những hàng cây hai bên bờ soi bóng.

 

Khung cảnh dẫn vào hang Cốc Bó rợp bóng cây.

 

Bạn sẽ đi qua gốc cây nơi bác Hồ vẫn ngồi câu cá. Phía bên kia là con đường trở ra của du khách sau khi tham quan xong. Người ta nói những cảnh thiên nhiên ở đây vẫn nguyên vẹn như ngày nào Bác còn đang sống.

 

Cho đến khi bạn gặp một gốc cây cổ thụ với nhánh ngả ngang đường là đến điểm leo lên phía trên hang Cốc Bó và nền nhà ông Lý Quốc Súng nơi bác từng sống và làm việc.

 

Ông Lý Quốc Súng hay còn gọi là Máy Lì quê ở Cọt Mà thuộc huyện Tịnh Tây - Trung Quốc cách cột mốc 108 chừng 5km nhưng định cư và sống ở Pác Bó. Ông là một cơ sở cách mạng  thường được chọn làm địa điểm hội họp và dừng chân cho cán bộ đi công tác qua lại. Do đoàn cán bộ đông người nên ở nhà ông Máy Lỳ được ít hôm Bác Hồ đã chuyển đến hang Cốc Bó cách nhà ông Lý Quốc Súng một đoạn.

 

Nền nhà ông Lý Quốc Súng là một phần của khu di tích. Qua tàn phá của chiến tranh biên giới phía Bắc năm 79 và những cuộc kháng chiến, cùng với bào mòn của thời gian, giờ đây nơi này chỉ còn là một khoảnh đất với dương sỉ mọc um tùm. Phía trên cùng là một chiếc biển ghi những thông tin về di tích.

 

Chếch sang mé tay trái bạn sẽ thấy một con đường mòn dẫn đến vành đai biên giới.

 

Con đường biên giới dẫn đến cột mốc 108, nơi mà Bác đã đi qua để trở về Pác Bó là đường rừng và khá xa trên núi. Do vậy trong khoảng thời gian tham quan hạn hẹp bạn sẽ không thể đến được cột mốc này. Để đến cột mốc này cần phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và có người dẫn đường. Cột mốc 108 nay là cột mốc số 675, là một trong 314 cột mốc biên giới Việt - Trung xưa, được làm bằng đá nguyên khối, hình bầu dục cao khoảng 70cm, bên trên khắc nội dung bằng tiếng Trung và tiếng Pháp.

 

Từ nền nhà ông Lý Quốc Súng trở xuống, bạn rẽ trái một đoạn ngắn là đến hang Cốc Bó (Cốc Bó tiếng Nùng có nghĩa là Đầu nguồn, ý chỉ đầu nguồn của con suổi Khuổi Giàng).

 

Ngay ở phía ngoài hang là một bảng thông tin lại những dòng lịch sử. Trước đây, Bác đã từng được gọi là Già Thu, ông Ké và Bác đã ở trong hang Cốc Bó này 1 tháng để làm việc. Sau đó Bác ở và làm việc ở những nơi khác như hang Lũng Lạn, hang Ngườm Vài, lán Khuổi Nặm.

 

Cửa hang Cốc Bó rất nhỏ hẹp, nếu không để ý kỹ sẽ không nhìn thấy vì nó chếch vào trong vách đá. Phía trên có ghi một dòng chữ màu cam Hang Cốc Bó. Trên đầu hang Cốc Bó là 2 thân cây lâu năm với rễ bám chặt vào những tảng đá. Ngay dưới những thân rễ này là một hốc thủng lớn có thể nhìn vào trong hang. Ban đầu, nếu bạn không chú ý, bạn có thể tưởng rằng hốc tròn to này là cửa ra vào của hang.

 

Hang Cốc Bó có lòng hang rất nhỏ, chỉ tầm 15m2. Trong hang là di tích chiếc giường Bác nằm trên 4 cột trụ đá, bếp lửa nơi bác đun nước và một số hình tượng khu di tích gắn như Tượng Các Mác (một khối nhũ đá trong hang).

 

Đứng từ dưới nhìn lên bạn sẽ thấy ánh sáng từ lỗ hổng bên ngoài xuyên thẳng vào trong hang chiếu sáng xuống lòng động. Người ta nói rằng trong chiến tranh phía Bắc, quân đội Trung Quốc cũng đã từng dùng mìn để phá hủy hang này. Về sau khu di tích mới phục hồi lại được một phần như ngày nay.

 

Cảm giác khi đứng trong lòng hang đó là cảm nhận về những ngày đầu cách mạng thật gian khó và những con người cách mạng thật kiên cường và bền bỉ. Bởi tinh thần yêu nước và những chí khí quật cường mà những khởi đầu đơn sơ đã đưa đến những thành công rực rỡ sau nhiều năm tháng kiên trung.

 

Rời hang Cốc Bó trở xuống theo đường ven suối là những di tích về một thời Bác đã từng ở đây, như cây ổi Bác từng hái lá đun nước uống, vườn trúc Bác trồng, di tích bếp ăn nơi nấu nướng phục vụ Bác và những vườn cây ăn quả do Đại học Nông Lâm Thái Nguyên trồng sau này.

 

Đầu nguồn của dòng suối Lê Nin là nơi dòng nước chảy ra từ một khe núi. Người ta nói nguồn nước của nó nằm phía bên kia núi thuộc Trung Quốc. Phía Việt nam sẽ bắt đầu từ khe núi này và đổ ra phía ngoài chảy hòa vào sông Quây Sơn nơi có thác Bản Giốc.

 

Khung cảnh ở đầu nguồn có lẽ là đẹp và lãng mạn nhất. Chính vì vậy ngoài biển "Đầu nguồn suối Lê Nin" bạn còn có thể thấy biển đề "Nơi bác Hồ làm thơ" thể hiện tính trữ tình của khu di tích lịch sử.

 

Nếu bạn cảm thấy việc lội qua con suối phía đầu nguồn là nguy hiểm thì bạn có thể vòng lên sườn núi phía trên (chỉ một đoạn ngắn) để đi qua và sang bên này bờ tham quan bàn đá. Về chiếc bàn đá này, Bác Hồ đã từng làm một bài thơ với tiêu đề: Tức cảnh Pác Bó: "Sáng ra bờ suối, tối vào hang. Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng. Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng. Cuộc đời cách mạng thật là sang". Trong thời gian Bác ở Pác Bó bác đã biên soạn nhiều tài liệu quan trọng như: "Lịch sử Đảng cộng sản Liên Xô", "Cách đánh du kích", "Điều lệ Đảng", "Phụ nữ cứu quốc", "Phụ lão cứu quốc", "Thanh niên cứu quốc" và đặc biệt là bức thư "Kính cáo đồng bào" ngày 06/06/1941 kêu gọi toàn dân đoàn kết đánh kẻ thù chung là thực dân Pháp, phát xít Nhật, Việt gian để giành độc lập, tự do.

 

Khu vực đầu nguồn và bàn đá có lẽ là khu vực sơn thủy hữu tình nhất của dòng suối. Chình vì thế nơi đây tập trung nhiều du khách nhất. Từ bàn đá trở ra bạn sẽ theo dòng suối đi ra phía bên ngoài để ra phía cổng.