Nhà thờ đá Phát Diệm

Nhà thờ đá Phát Diệm hay còn gọi là Nhà thờ chính tòa Phát Diệm là một nhà thờ độc đáo của tỉnh Ninh Bình. Đó là một di tích kiến trúc tiêu biểu ở Đông Dương vì sự kết hợp hài hòa giữa kiến trúc Gothic của Châu Âu và kiến trúc truyền thống Á Đông với nguyên liệu chủ yếu là bằng đá.


Nhà Thờ Đá Phát Diệm được xây dựng từ năm 1875 cho đến năm 1899 mới hoàn thành (mất 24 năm) với vật liệu đá và gỗ lim, phối hợp giữa kiến trúc mái cong của đình chùa Việt Nam với kiến trúc nhà thờ của phương Tây.


Nếu tính từ trung tâm thành phố Ninh Bình thì Nhà thờ đá cách đến 30km, nằm ở huyện Kim Sơn. Mặc dù vậy đường xe ô tô có thể chạy đến tận nơi rất thuận tiện.


Vào những ngày thường (không phải ngày lễ) từ sân gửi xe bạn đi vào bên trong bằng cổng nhỏ bên hông của quẩn thể này.


Chính vì vậy nếu bạn đến thăm quan, để bắt đầu từ cổng lớn, bạn phải đi ngược lên về phía tay trái mới đến cổng đá đồ sộ phía ngoài cùng nằm sát chiếc hồ ở phía trước.


Nếu bạn để ý bạn sẽ thấy chiếc cổng này có hình dáng như cổng tam quan, phía trên còn có gác chuông rất lớn. Các trụ nhỏ hai bên trên đỉnh đều có tượng thánh.


Quần thể nhà thờ đá rộng đến 22 ha, vì thuộc vào thị trấn Phát Diệm nên mọi người quen gọi là nhà thờ đá Phát Diệm. Nhà thờ này hiện nay cũng được tỉnh Ninh Bình hoàn thiện hồ sơ để đề nghị Unesco công nhận là di sản văn hóa thế giới.


Khoảng sân rộng phía trước cổng đá lớn được trồng cỏ xanh mướt, hai bên là hai bức tượng chúa. Sự đồ sộ và hùng vĩ của chiếc cổng khiến cho nhà thờ trở nên uy nghiêm và bề thế.


Người ta gọi chiếc cổng này là Phương Đình, một công trình hoàn thành sau cùng trong quần thể nhà thờ (Ngược lại, ao hồ phía trước Phương Đình hình thành đầu tiên do đào đất để sử dụng).


Vì giống như cổng tam quan nên Phương Đình cũng chia làm ba lối vào, trong mỗi lối bên dưới đều có một sập đá, phía trên là những vòm đá rất kiên cố.


Đi qua Phương Đình đến sân giữa bạn sẽ gặp mộ cha Trần Lục hay còn gọi là cụ Sáu, người có công xây dựng lên quần thể nhà thờ này. Ngôi mộ đá nhỏ bé nhưng khiến cho người đời sau đến đây đều phải ngả mũ kính cẩn trước một con người đầy tài hoa.


Từ sân giữa nhìn lên sẽ nhìn thấy mặt tiền của nhà thờ lớn (hay còn được gọi là Nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi), cũng là trung tâm của quần thể nhà thờ Phát Diệm. Kiến trúc của nhà thờ lớn thanh thoát và có một vẻ đẹp lôi cuốn. Nhà thờ đá có 5 lối vào, phía trên là ba tháp vuông mái cong. Giống như tòa Phương Đình, kiến trúc này cũng là sự kết hợp của nhà thờ phương Tây với kiến trúc đình chùa của phương Đông.


Chính vì vậy làm cho nhà thờ gần gũi và thân thuộc như những mái đình, mái chùa của Việt Nam.

Trên những bề mặt đá lớn có thể thấy những bức phù điêu của 5 lối vào được chạm khắc uyển chuyển và tinh xảo. Đặc biệt chính giữa là một phiến đá dài chạm một nụ hoa mân côi tức là hoa hồng từ giữa tỏa ra, trên các nhành có các thiên thần nhỏ bé.


Nhà thờ lớn dài đến 74 mét và cao đến 15 mét với cung thánh làm sơn son thếp vàng tỉ mỉ. Bạn có thể tham gia những buổi lễ từ những lối cửa vào hai bên hông nếu bạn đi vào cuối tuần.


Điểm đặc biệt của kiến trúc chính là bên trong được xây dựng bằng những cột gỗ lim rất lớn (6 hàng cột) với những rường, cột, kèo đậm chất Á Đông.


Ngoài nhà thờ lớn, quần thể còn có những nhà thờ nhỏ xung quanh mang những phong cách riêng biệt.


Một trong những nhà thờ nhỏ đặc biệt là nhà thờ Dâng Kính Trái Tim Chúa với nội thất bên trong hoàn toàn bằng gỗ lim. Cửa vào trong nhà thờ là một công trình điêu khắc gỗ tuyệt vời được chạm trổ tinh vi từng chi tiết nhỏ. Người ta nói bên trong này là nơi hội tụ của nghệ thuật điêu khắc gỗ của Việt Nam.


Ở phía nam nhà thờ Trái Tim Chúa là nhà thờ thánh Roch. Trong nhà thờ này, bàn thờ từ trên xuống dưới là một phiến đá nguyên khối với những nét chạm trổ đạt độ thẩm mỹ rất cao, có chỗ nhẹ nhàng tinh tế, có chỗ mạnh mẽ uy nghiêm, tạo thành một tổng thể hài hòa.