Nhà thờ Mằng Lăng

06.04.2019

Nhà thờ Mằng Lăng là nhà thờ cổ nhất tỉnh Phú Yên, cũng là nhà thờ lâu đời nhất của Việt Nam, nằm ở Tuy An. Đây là nhà thờ thuộc giáo xứ Mằng Lăng, là nơi sinh của Chân phước Anrê Phú Yên, một trong những vị tử đạo bổn mạng của giới trẻ Công giáo. Nhà thờ hiện nay cũng là nơi hành hương vào dịp lễ kỷ niệm Chân phước Anrê Phú Yên và thánh lễ cầu cho giới trẻ Công giáo Việt Nam.

 

Nhà thờ Mằng Lăng nằm gần đường QL1 trên tuyến đường Tuy Hòa đi Sông Cầu và Quy Nhơn, cùng hướng với Gành Đèn, Gành Đá Đĩa, vì vậy khi tiến hành các lịch trình du lịch phía này bạn có thể rẽ qua đây.

 

Người ta nói rằng cách đây hơn 100 năm, khu vực này rất ít dân cư, phủ kín cây rừng, trong đó có một loại cây mọc rất nhiều, tán phủ rộng, lá cây hình bầu dục, hoa mọc chùm nở ra màu tím hồng gọi là mằng lăng. Hiện dấu vết khu rừng mằng lăng ấy không còn, nhưng ngôi nhà thờ vào thời điểm ấy đã được đặt tên theo loại cây quý này. Thực tế, trong nhà thờ ngày nay còn giữ một bàn gỗ mặt tròn làm bằng gỗ mằng lăng từ thuở vừa xây dựng, có đường kính đến 1,7m.

 

Theo sử sách, đời Lê Thánh Tông, niên hiệu Hồng Đức thứ 6 (1475) mở đến đất Phú Yên lấy núi Thạch Bi làm ranh giới. Triều Nguyễn đời Chúa Tiên năm 1578, vua ủy nhiệm cho ông Lương Văn Chánh làm Trấn Biên Quan và đến năm 1629, chúa Sãi Nguyễn Phúc Nguyên cho lập Dinh Trấn Biên và giao cho con rể là Nguyễn Phúc Vinh làm quan trấn thủ. Ngày nay Dinh Trấn Biên được dân địa phương gọi là Thành Cũ ở thôn Hội Phú, xã An Ninh Tây, huyện Tuy An. Vợ Quan trấn thủ lúc bấy giờ là công chúa Ngọc Liên, trưởng nữ của Chúa Sãi đã lãnh nhận bí tích rửa tội năm 1639 với tên thánh là Maria Madalena. Sau đó bà lập nhà nguyện trong Dinh Trấn Biên và truyền giáo đến mọi người. Từ đó nhóm giáo hữu đầu tiên đã hình thành. Năm 1892 linh mục Joseph de La Cassagne (thường gọi là Cố Xuân) khởi công xây dựng nhà thờ Mằng Lăng và là linh mục Chánh xứ đầu tiên của giáo xứ này.

 

 

Nhà thờ Mằng Lăng khá yên ả trong những vạt nắng chiều. Từ ngoài đường rẽ vào bạn có thể gửi xe máy ở những hàng tạp hóa ở đầu ngõ. Các hàng quán này đều không lấy tiền gửi xe của khách, dù bạn có không mua gì đi nữa.

 

Kiến trúc của nhà thờ được làm rất tinh tế theo lối Gothic đặc trưng ở các nhà thờ công giáo. Theo các tài liệu thì công trình này xây dựng trong 15 năm mới được khánh thành. 

 

Bao bọc mặt tiền và hành lang là những khung hình mái vòm. 

 

So với các công trình nhà thờ nổi tiếng ở Việt Nam như nhà thờ Đức Bà (TP Hồ Chí Minh), nhà thờ Phú Nhai (Nam Định), nhà thờ Trà Cổ (Quảng Ninh), nhà thờ Con Gà (Đà Lạt)…; hay những nhà thờ có kiến trúc Gothic nổi tiếng trên thế giới thì quy mô của nhà thờ Mằng Lăng nhỏ hơn và nội thất đơn giản hơn.

 

Năm Giáp Tý (1924), có trận bão lớn làm sụp đổ tầng mái cổ lầu nhà thờ, cha Marius Julien Jean (cha sở Mằng Lăng lúc bấy giờ) đã cho làm lại phần mái, hạ thấp xuống gần 2m như hiện nay.

 

Nhà thờ được xây dựng trong khuôn viên rộng hơn 5.000m với nhiều công trình khác nhau qua các thời kỳ. Sau các thời kỳ các cha sở là người ngoại quốc thì cha sở người Việt đầu tiên của nhà thờ Mằng Lăng là cha Giacôbê Lê Kim Dung (1928 - 1944). Ông đã củng cố xây dựng nhà nguyện các họ thánh, phát triển phước viện, cô nhi viện, xây dựng trường tiểu học bên cạnh nhà thờ, dạy miễn phí và thu nhận học sinh không phân biệt lương giáo. Ngôi trường này sinh hoạt đến năm 1965 vì chiến tranh bỏ hoang phế 10 năm. Đến năm 2004 thì được san bằng để xây dựng thành nhà khách hành hương Anrê Phú Yên như ngày nay. 

 

Ngay từ khi bước chân vào cổng nhà thờ bạn sẽ thấy một hòn núi nhỏ bên tay trái xanh mướt màu cây lá. Bên trong nó chính là đền thờ Anrê Phú Yên. 

 

Lối vào hang đá khuất ở phía sau dưới những gốc dừa, nơi đây cũng là nơi lưu giữ quyển sách quốc ngữ đầu tiên - Phép giảng tám ngày của linh mục Alexandre de Rhodes in năm 1651 tại Roma, Ý.

 

Á thánh hay còn gọi là chân phước là một danh hiệu trong Giáo hội Công giáo Rôma công nhận rằng một vị đáng kính đã được chấp nhận vào Thiên đàng và có khả năng cầu thay nguyện giúp cho những người cầu nguyện với họ.

 

Anrê Phú Yên (sinh khoảng năm 1625, mất khoảng năm 1644) là một tín hữu Công giáo, được coi là vị tử đạo tiên khởi tại Việt Nam, và được Giáo hoàng Gioan Phaolô II tuyên chân phước vào ngày 5 tháng 3 năm 2000. Ông cũng được xem là một trong những vị quan thầy của giáo lý viên và giới trẻ Công giáo thế giới.

 

Hiện vẫn chưa biết ông tên thật là gì, nhưng 2 chi tiết được xác nhận theo tên thánh của ông là Anrê và nơi sinh là Phú Yên. Tên này sử dụng rất phổ biến trong những ngày tưởng niệm. Một số tài liệu khác cho rằng, lúc nhỏ ông có tên như những đứa trẻ nông thôn khác, sau khi được rửa tội năm 1641, ông được đặt tên thánh là Anrê, và từ đó ông không sử dụng tên cũ nữa, mọi người cứ gọi ông theo tên thánh là Anrê.

 

Anrê Phú Yên là con út của một người phụ nữ mộ đạo tên thánh là Gioanna, sinh ra ở thôn Hội Phú ngày nay, huyện Tuy An, Phú Yên. Linh mục Alexandre de Rhodes đã rửa tội cho ông cùng với 91 người khác. Mẹ đỡ đầu của ông là Quận chúa Maria Madalena Ngọc Liên, vợ Trấn Thủ Trấn Biên Nguyễn Phúc Vinh như nói ở trên. Ông tham gia vào tổ chức của linh mục Alexandre de Rhodes với vai trò là giáo lý viên (còn gọi là thầy giảng). Năm 1642 ông học trường các thầy giảng ở Hội An và là học viên xuất sắc nhất dù còn trẻ. Ngày 31/7/1643, cùng với một số đồng bạn, ông phát nguyện tận hiến đi phục vụ Giáo hội suốt đời và đi truyền giáo ở các tỉnh Thuận Hóa, Quảng Trị, Quảng Nam.

 

Việc truyền đạo gặp rất nhiều khó khăn do quan niệm của các quan lại ảnh hưởng Tam giáo cho rằng đạo Công giáo là bàng môn tả đạo cần phải diệt trừ. Ngày 25/07/1644, trong khi truyền đạo ở Quảng Nam ông bị quan binh sở tại bắt giữ và tống giam vào ngục. Khi đưa ra công đường, quan viên sở tại nhiều lần khuyên ông bỏ đạo để bảo toàn tính mạng nhưng ông đã từ chối cương quyết xưng mình là Kitô hữu và là thầy giảng, sẵn sàng hy sinh mạng sống để trung thành với Chúa Kitô. Ngày 26/7/1644 ông bị tuyên án giải giao thị chúng và chém đầu. Ngay chiều hôm đó ông bị giải qua các phố ở Kẻ Chàm, Quảng Nam. Tương truyền ông bị đâm nhiều nhát giáo xuyên cạnh sườn rồi bị chém đầu sau đó.

 

 

Ngày 15 tháng 8 năm 1644, thi hài của ông được linh mục Alexandre de Rhodes mang đến Macao, và được an táng tại nhà thờ Thánh Phaolô ở đó. Riêng thủ cấp của ông thì được linh mục Alexandre de Rhodes mang theo bên mình cho đến khi được cất giữ tại nhà Bề trên Tổng quyền Dòng Tên ở Rôma.

 

Trong đền thờ Anrê Phú Yên bạn không chỉ nhìn thấy những dòng lịch sử về cuộc đời ông mà còn cả những hình ảnh lịch sử của nhà thờ Mằng Lăng.

 

Quyển sách quốc ngữ nổi tiếng được trưng bày bên trong một khung kính hai lớp và được khóa ở phía ngoài. Quyển sách này có tên là "Phép giảng tám ngày" (tựa Latinh: Catechismus) của Linh mục Alexandre de Rhodes (cha Đắc Lộ) một nhà truyền giáo và cũng là nhà ngôn ngữ học người Pháp. Trong quãng thời gian dài sống ở Việt Nam ông đã góp phần quan trọng vào việc hình thành chữ quốc ngữ Việt Nam. 

 

Quyển sách này được in tại Roma năm 1651 cùng với các cuốn "Khái luận Việt ngữ" và "Tự điển Việt -Bồ - La". Sách được in song ngữ bằng tiếng Latin bên trái, chữ quốc ngữ sơ khai ở bên phải. Đây là một tác phẩm văn xuôi phản ánh văn ngữ và ghi lại cách phát âm của tiếng Việt thủa sơ khai của thế kỷ 17. 

 

Đi sâu vào phía trong cùng bạn sẽ gặp một giáo đường nhỏ.

 

Và tượng Anrê Phú Yên đặt ở phía trên.

 

Cùng với những điêu khắc về hình ảnh phong thánh của ông ở Vatican trên các vách đá. 

 

Nhà thờ Mằng Lăng, một điểm dừng chân nổi tiếng của Phú Yên, không đơn sơ mộc mạc như dáng vẻ bề ngoài của nó mà hàm chứa bên trong những dòng lịch sử cùng dấu vết của thời gian. Trong những hành trình ở Tuy Hòa - Phú Yên bạn nhớ ghé qua thăm nhà thờ này nhé.

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload

Follow us
  • Facebook Basic Square
  • Twitter Basic Square
  • Instagram Social Icon
Tin mới
Please reload

Tìm kiếm
Please reload