Hội Xuân: Đấu vật

24.05.2019

Đấu vật là một môn thể thao rất phổ biến ở Hội Xuân miền Bắc và miền Trung. Có nơi đấu vật là một tiết mục, có nơi đấu vật là toàn bộ nội dung của hội làng. Những nơi có hội làng truyền thống tổ chức đấu vật nổi tiếng có thể kể đến như Hà Nội, Hà Nam, Bắc Ninh, Thừa Thiên Huế...

 

Đấu vật vốn là một loại hình võ truyền thống trong dân gian ở Việt Nam có từ những thời kỳ Hai Bà Trưng phất cờ khởi nghĩa, đã sử dụng trong các kỳ thi võ, tuyển lựa nhân tài ra giúp nước. 

 

Hội làng thi đấu vật nổi tiếng lâu đời ở Hà Nội có thể kể đến làng Mai Động ở Hà Nội 1 và những xới vật cổ truyền ở Hà Nội 2 (Hà Tây cũ) như xới vật Hồng Hà, huyện Đan Phượng. Bên cạnh đó, nhiều làng còn mở ra những hội thi rất lớn thu hút nhiều đô vật từ các nơi về tham gia.

 

Hội vật thường bắt đầu sau ngày mùng 3 tết và diễn ra trong khoảng 3 đến 4 ngày. Vì Hà Tây đã thuộc về Hà Nội nên thậm chí bạn có thể đi hội bằng xe bus đến trước nơi tổ chức hội làng.

 

Hội được chia ra các giải riêng biệt cho thiếu nhi, thiếu niên và thanh niên của làng. Để lễ hội hấp dẫn và thu hút hơn hội còn có thêm giải mở rộng để các vận động viên và các đô vật chuyên nghiệp từ những nơi khác cũng có thể về tranh tài. 

 

Những trận đấu hấp dẫn đương nhiên sẽ là những trận chung kết ở ngày cuối cùng. Ở những trận đấu này đều là những anh tài đình đám nên người xem luôn chật kín, khác hẳn với những trận đấu những buổi đầu khai mạc. 

 

Theo truyền thống thường có màn "Vật lễ" giữa các đô nhà mang tính chất mở hội, sau đó mới đến màn đấu vật chính thức. Có nơi mở đầu bằng trận đấu thiếu niên rồi sau mới đến các trận đấu của thanh niên.

 

Trong không khí tết, những ngày hội xuân trôi qua trong tiếng reo hò vang dội, những cuộc so tài quyết liệt, căng thẳng và gay cấn để lại trong lòng người đi hội những cảm xúc khó quên. 

 

Khi những âm thanh mạnh mẽ từ tiếng trống hội vang lên thúc giục, người dân lũ lượt kéo đến tập trung quanh sới vật. Trong đấu vật cổ truyền, tiếng trống giữ một vai trò quan trọng, là hiệu lệnh của toàn bộ chương trình thi đấu. Ba tiếng trống thong thả là hiệu lệnh gọi vật. Ba tiếng trống liền tay là thúc giục hai đấu thủ nhanh chóng ra tay phân tài cao thấp. Khi người đánh trống gõ vào tang trống thành từng hai tiếng một để cảnh báo cho trương tuần trong làng xuất hiện tái lập trật tự, còn khi gõ vào tang trống một hồi dài là báo hiệu keo vật kết thúc. Ngày nay, ngoài tiếng trống các sới vật đều có âm thanh loa đài, micro và bình luận viên trực tiếp vô cùng sôi động.

 

Các võ sĩ đấu vật trong giải đấu thường được gọi là các đô. Khi xưa các đô vật chỉ ăn mặc đơn giản là một cái khố màu đóng vào người cho gọn gàng. Cái khố đó màu nào cũng được nhưng không được sử dụng màu vàng vì đó là màu của hoàng gia. Đô vật ngày nay đã giản lược, chỉ sử dụng một chiếc khăn màu đỏ hoặc màu xanh quấn quanh hông. 

 

Trước khi trận đấu bắt đầu, hai đô vật thường ra sới trình diễn trước khán giả một số động tác múa võ (gọi là xe đài). Mỗi nơi sẽ có cách xe đài khác nhau nhưng điểm giống nhau là cách tiến lên, lùi xuống và ra vào. Tất cả xe đài đều thực hiện ba bước tiến, ba bước lùi, ra vào hai bước ba lần. Ngày nay, hầu hết đều xe đài theo kiểu mới với việc bổ sung nhiều động tác có tính hình tượng khỏe và đẹp, bước chân nhiều hơn, tự do hơn. Bạn có thể gặp những động tác lộn vòng trên không rất dũng mãnh, những động tác kéo lưới rất khỏe mạnh....

 

Khi cuộc đấu vật chính thức bắt đầu với tiếng trống lệnh, hai đấu thủ xuống thế ban đầu để "vật vờn" trình thánh, sau mới đến "vật khảo" (tức là tranh tài cao thấp) thì các đối thủ mới thực tình thi đấu. 

 

Vì đây là một môn võ cổ truyền nên nó có thế, có miếng mà người ta hay gọi là "miếng vật". Mỗi miếng đánh mang một sắc thái khác nhau của từng địa phương nên hay có câu "Miếng sườn Bồng Lạng, miếng háng Liễu Đôi...". 

 

Những miếng vật cơ bản thường gặp trong đấu vật như miếng bốc (dùng hai tay bắt lấy một chân hoặc cả hai chân đối phương nhấc lên cao, quật ngã ngữa họ xuống), miếng gồng (dùng hai tay giật đối phương nằm dọc trên bả vai và quật cho ngã ngửa), miếng sườn (dùng tay kéo mạnh đối phương áp sát vào sườn, kết hợp với cản chân quật đối phương ngã ngữa), miếng móc (kỹ thuật phối hợp tay chân làm đối phương mất thăng bằng và ngã ngửa ra sau ), miếng bò (kỹ thuật phá thế nằm bò của đối phương)…

 

Tất nhiên sẽ có một số miếng nguy hiểm bị cấm dùng khi thi đấu như: móc hàm, móc nách, móc xương quai xanh, nắm tóc giựt, bóp yết hầu (làm nghẹt thở đối thủ), nắm hạ bộ…

 

Người thắng cuộc của trận đấu là người làm cho đối phương “ lấm lưng, trắng bụng”, nghĩa là bị lật ngửa trên mặt đất, phơi bụng lên trời, hoặc là bị nhấc bổng lên khỏi mặt đất, mất thế tựa vững vàng.

 

Trong những Hội vật, thường có nhiều giải thưởng, gồm: giải chính và giải phụ, tức giải cho từng hiệp đấu và giải chung cuộc dành cho người thắng suốt trong những ngày mở hội, tức là vô địch. Thường bao giờ cũng có nhiều giải phụ (giải hàng). Vật giải hàng, cứ hai đối thủ vật nhau, người nào thắng thì được giải. Còn những giải chính của Hội Làng chỉ vật vào những ngày chính hội.

 

Hai từ quan trọng trong giải vật đó là người giữ giải và người phá giải. 

 

Thông thường, để giữ giải nhất phải vật ít nhất sáu đối thủ khác, giải nhì phải vật được năm đối thủ và giải ba vật được bốn đối thủ.

 

Người phá giải, sau khi vật thắng được người giữ giải , không phải là được giải ngay, mà còn phải vật thêm một số đối thủ khác nữa. Phá giải nhất phải thắng thêm bốn người, phá giải nhì phải thắng thêm ba người và phá giải ba phải thắng thêm hai người. Nếu giữ giải nhất ai không dám phá thì được lãnh “giải cạn” có nghĩa là giải … cạn kết, không còn trận nào nữa, cũng có nghĩa là giải vô địch.

 

Tuy nhiên, có những làng theo truyền thống riêng sẽ có những quy định khác.

 

Hội vật đầu xuân là một trong những lễ hội truyền thống vô cùng nhộn nhịp và hấp dẫn. Lễ hội không chỉ mang đến một không khí tưng bừng sắc xuân mà còn khơi lên những nguồn năng lượng mạnh mẽ trong tinh thần của mỗi người tìm đến và tham gia vào lễ hội.  

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload

Follow us
  • Facebook Basic Square
  • Twitter Basic Square
  • Instagram Social Icon
Tin mới
Please reload

Tìm kiếm
Please reload

Tin liên quan
Please reload