Phố Hiến: Đền Mẫu - Đền Trần - Chùa Chuông

26.05.2019

"Thứ nhất Kinh Kỳ, Thứ nhì Phố Hiến" là câu ca dao cũ kể về một Phố Hiến của đất Hưng Yên đã từng là một thương cảng quốc tế sầm uất nhất miền Bắc ở thế kỷ 16-17. Người ta nói kinh thành Thăng Long có 36 phố phường thì Phố Hiến cũng từng có hơn 20 phường thị. Ngày nay, Phố Hiến không còn như xưa nhưng những di tích còn lại như Đền Mẫu, đền Trần, chùa Chuông, Văn miếu Xích Đằng, chùa Phố, chùa Nễ Châu, đền Thiên Hậu, Võ Miếu, đền Mây, Đông Đô Quảng Hội, đền Cửu Thiên Huyền Nữ, đền Bà Chúa Kho, đình An Vũ, đình - chùa Hiến, đền Kim Đằng, đền Nam Hòa (16 di tích) đã hợp thành một khu di tích quốc gia đặc biệt.

 

Bài viết này sẽ mang lại cho bạn những hình ảnh ở 3 điểm di tích được nhiều người ghé thăm nhất và có vị trí khá gần nhau đó là đền Mẫu, đền Trần và chùa Chuông.

 

1- Đền Mẫu Hưng Yên

 

Đền Mẫu là ngôi đền nổi tiếng linh thiêng nên lúc nào cũng nghi ngút khói hương của khách thập phương tìm về, nhất là những dịp tết.

 

Ngôi đền thờ bà Dương Quý Phi được tán xưng là Dương Thiên Hậu. Theo sử sách thì bà là vợ vua Tống Đế Bính (Trung Quốc). Năm 1279 quân Nguyên xâm lược nước Tống, vua và hoàng tộc xuống thuyền chạy về phương Nam. Trên đường chạy trốn họ bị tướng nhà Nguyên là Trương Hoằng Phạm bắt được.

 

Không chịu khuất phục, vua và một số phi tần đã trẫm mình tuẫn tiết, xác của Dương Quý Phi trôi vào bãi cát, được nhân dân chôn cất chu đáo và lập đền thờ. 

 

Theo "Đại Nam nhất thống chí" thì Đền được khởi dựng vào thời vua Trần Nhân Tông, niên hiệu Thiệu Bảo nguyên niên (1279). Đền được trùng tu và phong tặng nhiều lần cho đến năm Thành Thái thứ 8 (1896) thì được trùng tu lớn và có quy mô kiến trúc như bây giờ. Đến năm 1990, đền Mẫu được xếp hạng là Di tích kiến trúc nghệ thuật. 

 

Cổng vào của đền rất bề thế, kiến trúc theo kiểu chồng diêm hai tầng tám mái với các đầu đao uốn cong. Cửa xây vòm cuốn với một cửa chính và hai cửa phụ. Hai cột trụ trên đỉnh có đắp hai con sấu chầu vào cửa. Trên vòm cuốn có bức đại tự ghi kiểu chữ Triện "Dương Thiên Hậu - Tống Triều" và bức chữ Hán "Thiên Hạ mẫu nghi".

 

Ngôi đền cực kỳ cổ kính nhờ sự che phủ một cây cổ thụ theo thế chân kiềng ở giữa sân có tuổi đời đến 700 năm được kết hợp lại bởi 3 cây đa, sanh, si quấn lấy nhau vững chắc. Người ta nói rằng đây là một trong những cây cổ thụ lâu đời nhất Bắc Bộ. Cây rủ bóng um tùm quanh đền khiến không gian trở nên u tịch, trang nghiêm.

 

Tòa Đại bái của đền gồm 3 gian, kiến trúc theo kiểu tám mái lợp ngói vẩy rồng, các đao mái uốn cong kiểu rồng chầu. Các con rường, đấu sen, trụ chạm hình hoa lá, rồng, phượng. Hai bên tòa Đại bái là điện Lưu Ly và cung Quảng Hàn. 

 

Tòa Tiền đường cũng gồm 3 gian, lộng lẫy với hoành phi, câu đối, tế tự, tán lọng, cờ, y môn, giá cắm đồ binh khí, kiệu bát cống, long đình được sơn son thếp vàng rực rỡ. 

 

Hậu cung gồm 5 gian, phía trong có tượng Dương Quý Phi với nét mặt đôn hậu cùng 2 người hầu là Kim Thị và Liễu Thị niên đại thế kỉ 17-18.

 

Mỗi dịp xuân về cũng như vào ngày lễ hội của Đền, rất đông người dân về đây cầu xin chuyện làm ăn, sức khỏe, tình duyên.

 

Lễ hội đền Mẫu diễn ra từ ngày 10 đến 15 tháng 3 âm lịch thu hút đông đảo khách thập phương. Trong dịp lễ hội sẽ diễn ra những buổi rước kiệu sôi động.

 

2- Đền Trần - Phố Hiến

 

Đền Trần Hưng Yên là nơi thờ vị anh hùng dân tộc Trần Hưng Đạo. Trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông vào thế kỷ 13, Hưng Đạo Vương đã đóng quân tại đây, tận dụng lợi thế ngã ba sông để đánh giặc.

 

Cổng đền Trần và cổng đền Mẫu ngay cạnh nhau, cách nhau chỉ khoảng 200 mét. Đền Trần cũng là một di tích lịch sử văn hóa quốc gia được công nhận vào năm 1992.

 

Đền được xây dựng theo kiểu chữ Tam gồm Đại bái, trung từ và hậu cung. Tòa đại bái gồm 5 gian. Gian giữa treo bức đại tự "Thân hiền tại vọng" (ngưỡng vọng người hiền tài).

 

Tòa trung từ cũng có 5 gian, kiến trúc đơn giản. Phía tiếp giáp với hậu cung treo bức đại tự "Công đức như Thiên" (công đức của thánh rộng lớn như trời). Giáp với trung từ là 3 gian hậu cung thờ Trần Hưng Đạo và toàn bộ gia thất của ông. 

 

Phía tay phải ngoài sân là đền thờ Tam Tòa Thánh Mẫu.

 

Lễ hội đền Trần Hưng Yên được tổ chức 2 lần mỗi năm, vào ngày 8/3 âm lịch (kỉ niệm chiến thắng Bạch Đằng) và ngày 20/8 âm lịch (kỉ niệm ngày mất của Trần Hưng Đạo).

 

3- Chùa Chuông

 

Chùa Chuông nằm tại cuối đường Văn Miếu, cách đền Mẫu và đền Trần khoảng hơn 1km. Chùa có bề dày lịch sử, có kiến trúc đẹp và nổi tiếng với những bộ tượng cổ độc đáo.

 

Chùa được khởi dựng từ thời Lê (thế kỷ 15) và qua nhiều lần trùng tu, tôn tạo. Trong "Hưng Yên tỉnh nhất thống chí" của Trịnh Như Tấu có ghi "Chùa Chuông - phố Hiến nổi tiếng danh lam". Chùa cũng được xếp hạng là Di tích kiến trúc nghệ thuật năm 1992.

 

Cổng tam quan chùa khá lớn với những cánh cửa gỗ lâu đời, chạm khắc các hình tượng dân gian điển hình như chim hạc cưỡi rùa ngậm hoa sen. 

 

Cũng giống như các vòm cửa cuốn ở cổng tam quan của đền Trần, đền Mẫu khi bạn đi qua, bạn ngước nhìn lên sẽ thấy những đặc trưng của di tích. Ở chùa Chuông đó là hình một quả chuông màu vàng. 

 

Hình quả chuông đó còn được tạc trên mái ngói của chùa bởi theo truyền thuyết về chùa Chuông, vào năm lũ lớn, có quả chuông vàng trên chiếc bè trôi vào bãi sông thuộc địa phận của thôn Nhân Dục, tổng An Tảo, huyện Kim Động, phủ Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên (nay thuộc phường Hiến Nam, TP Hưng Yên).  Các nơi đua nhau kéo chuông về địa phương mình nhưng không được, chỉ có các bô lão thôn Nhân Dục mới kéo được chuông. Dân làng cho là trời phật giúp đỡ bèn góp công của dựng chùa, xây lầu treo chuông. Mỗi lần đánh chuông, tiếng vang xa hàng vạn dặm. Do vậy chùa có tên chữ là Kim Chung Tự (chùa chuông vàng). 

 

Từ cổng Tam Quan vào là tới cây cầu đá xanh được dựng từ năm 1702, bắc qua ao mắt rồng. Nối tiếp là con đường độc đạo dẫn thẳng đến Tiền Đường. 

 

Chùa Chuông được xây dựng theo kiểu "Nội công ngoại quốc" gồm các hạng mục Tam quan, Tiền đường, Thượng điện, nhà Tổ, nhà Mẫu, lầu chuông và 2 dãy hành lang. Mặt tiền chùa quay hướng Nam đó là hướng của "Bát Nhã" và "Trí Tuệ". 

 

Thượng điện chùa Chuông được bài trí nhiều pho tượng được tạo tác công phu như tượng Tam Thế Phật, các vị Bồ Tát, Văn Thù, Phổ Hiền, Ngọc Hoàng, Nam Tào, Bắc Đẩu, PhậtThích Ca, Phật A Di Đà....

 

Qua Thượng điện là hai dãy hành lang đối xứng nhau đặt rất nhiều tượng xếp theo thứ tự. 

 

Đầu tiên là nhóm tượng phác họa về động "Thập điện Diêm Vương"

 

Nơi diễn tả cảnh nhục hình mà con người phải trải qua nơi âm giới theo triết lý nhân quả của nhà Phật.

 

Tiếp theo là tượng Bát Bộ Kim Cương. 

 

Rồi đến 18 vị la hán được tạo tác rất biểu cảm trên từng nét mặt. 

 

Cuối dãy hành lang là tượng Đức Ông, đứng cạnh có Già Lan - Chân Tể và tượng Đức Thánh Hiền, đứng cạnh có Diệm Nhiên - Đại Sỹ. 

 

Chùa Chuông còn lưu giữ nhiều hiện vật có giá trị như hoành phi, câu đối. Đặc biệt là tấm bia đá "Kim Chung Tự thạch bi ký" dựng vào năm Vĩnh Thịnh thứ 7 (1711). Trên bia ghi danh những người công đức và có mô tả Phố Hiến thời hưng thịnh. Vào các ngày 15/1, 8/4, 15/4, 15/7 âm lịch hàng năm, lễ hội chùa Chuông của TP Hưng Yên được tổ chức, thu hút nhân dân trong vùng và du khách thập phương về dự.

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload

Follow us
  • Facebook Basic Square
  • Twitter Basic Square
  • Instagram Social Icon
Tin mới