Phố Hiến: Đền Mẫu - Đền Trần - Chùa Chuông

"Thứ nhất Kinh Kỳ, Thứ nhì Phố Hiến" là câu ca dao cũ kể về một Phố Hiến của đất Hưng Yên đã từng là một thương cảng quốc tế sầm uất nhất miền Bắc ở thế kỷ 16-17. Người ta nói kinh thành Thăng Long có 36 phố phường thì Phố Hiến cũng từng có hơn 20 phường thị. Ngày nay, Phố Hiến không còn như xưa nhưng những di tích còn lại như Đền Mẫu, đền Trần, chùa Chuông, Văn miếu Xích Đằng, chùa Phố, chùa Nễ Châu, đền Thiên Hậu, Võ Miếu, đền Mây, Đông Đô Quảng Hội, đền Cửu Thiên Huyền Nữ, đền Bà Chúa Kho, đình An Vũ, đình - chùa Hiến, đền Kim Đằng, đền Nam Hòa (16 di tích) đã hợp thành một khu di tích quốc gia đặc biệt.


Bài viết này sẽ mang lại cho bạn những hình ảnh ở 3 điểm di tích được nhiều người ghé thăm nhất và có vị trí khá gần nhau đó là đền Mẫu, đền Trần và chùa Chuông.


1- Đền Mẫu Hưng Yên


Đền Mẫu là ngôi đền nổi tiếng linh thiêng nên lúc nào cũng nghi ngút khói hương của khách thập phương tìm về, nhất là những dịp tết.


Ngôi đền thờ bà Dương Quý Phi được tán xưng là Dương Thiên Hậu. Theo sử sách thì bà là vợ vua Tống Đế Bính (Trung Quốc). Năm 1279 quân Nguyên xâm lược nước Tống, vua và hoàng tộc xuống thuyền chạy về phương Nam. Trên đường chạy trốn họ bị tướng nhà Nguyên là Trương Hoằng Phạm bắt được.


Không chịu khuất phục, vua và một số phi tần đã trẫm mình tuẫn tiết, xác của Dương Quý Phi trôi vào bãi cát, được nhân dân chôn cất chu đáo và lập đền thờ.


Theo "Đại Nam nhất thống chí" thì Đền được khởi dựng vào thời vua Trần Nhân Tông, niên hiệu Thiệu Bảo nguyên niên (1279). Đền được trùng tu và phong tặng nhiều lần cho đến năm Thành Thái thứ 8 (1896) thì được trùng tu lớn và có quy mô kiến trúc như bây giờ. Đến năm 1990, đền Mẫu được xếp hạng là Di tích kiến trúc nghệ thuật.


Cổng vào của đền rất bề thế, kiến trúc theo kiểu chồng diêm hai tầng tám mái với các đầu đao uốn cong. Cửa xây vòm cuốn với một cửa chính và hai cửa phụ. Hai cột trụ trên đỉnh có đắp hai con sấu chầu vào cửa. Trên vòm cuốn có bức đại tự ghi kiểu chữ Triện "Dương Thiên Hậu - Tống Triều" và bức chữ Hán "Thiên Hạ mẫu nghi".


Ngôi đền cực kỳ cổ kính nhờ sự che phủ một cây cổ thụ theo thế chân kiềng ở giữa sân có tuổi đời đến 700 năm được kết hợp lại bởi 3 cây đa, sanh, si quấn lấy nhau vững chắc. Người ta nói rằng đây là một trong những cây cổ thụ lâu đời nhất Bắc Bộ. Cây rủ bóng um tùm quanh đền khiến không gian trở nên u tịch, trang nghiêm.


Tòa Đại bái của đền gồm 3 gian, kiến trúc theo kiểu tám mái lợp ngói vẩy rồng, các đao mái uốn cong kiểu rồng chầu. Các con rường, đấu sen, trụ chạm hình hoa lá, rồng, phượng. Hai bên tòa Đại bái là điện Lưu Ly và cung Quảng Hàn.


Tòa Tiền đường cũng gồm 3 gian, lộng lẫy với hoành phi, câu đối, tế tự, tán lọng, cờ, y môn, giá cắm đồ binh khí, kiệu bát cống, long đình được sơn son thếp vàng rực rỡ.


Hậu cung gồm 5 gian, phía trong có tượng Dương Quý Phi với nét mặt đôn hậu cùng 2 người hầu là Kim Thị và Liễu Thị niên đại thế kỉ 17-18.


Mỗi dịp xuân về cũng như vào ngày lễ hội của Đền, rất đông người dân về đây cầu xin chuyện làm ăn, sức khỏe, tình duyên.


Lễ hội đền Mẫu diễn ra từ ngày 10 đến 15 tháng 3 âm lịch thu hút đông đảo khách thập phương. Trong dịp lễ hội sẽ diễn ra những buổi rước kiệu sôi động.


2- Đền Trần - Phố Hiến


Đền Trần Hưng Yên là nơi thờ vị anh hùng dân tộc Trần Hưng Đạo. Trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông vào thế kỷ 13, Hưng Đạo Vương đã đóng quân tại đây, tận dụng lợi thế ngã ba sông để đánh giặc.


Cổng đền Trần và cổng đền Mẫu ngay cạnh nhau, cách nhau chỉ khoảng 200 mét. Đền Trần cũng là một di tích lịch sử văn hóa quốc gia được công nhận vào năm 1992.


Đền được xây dựng theo kiểu chữ Tam gồm Đại bái, trung từ và hậu cung. Tòa đại bái gồm 5 gian. Gian giữa treo bức đại tự "Thân hiền tại vọng" (ngưỡng vọng người hiền tài).


Tòa trung từ cũng có 5 gian, kiến trúc đơn giản. Phía tiếp giáp với hậu cung treo bức đại tự "Công đức như Thiên" (công đức của thánh rộng lớn như trời). Giáp với trung từ là 3 gian hậu cung thờ Trần Hưng Đạo và toàn bộ gia thất của ông.